Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej jeszcze w 2026 roku planuje ogłosić konkursy na finansowanie technologii obronnych i dual-use o łącznej wysokości ponad 1,4 mld zł w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Resort czeka na zielone światło od Komisji Europejskiej na zmiany w tym programie, które zakładają m.in. rozszerzenie Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych (STEP) o technologie obronne. Nabory w ramach STEP chce ogłosić w listopadzie br.

– Rozmawialiśmy o nowych funduszach europejskich na wsparcie technologii obronnych oraz podwójnego zastosowania. To, co jest najważniejsze, to połączenie popytu i podaży. Oferujemy wsparcie z funduszy, ponieważ wynegocjowaliśmy pozytywną zmianę z Komisją Europejską, dlatego dzisiaj jest bardzo ważny dialog z przedsiębiorcami, aby zaspokoić ich oczekiwania, możliwości produkcyjne, sprawdzić, w jakich sektorach działają i co chcą osiągnąć. Oni wiedzą najlepiej, gdzie zyski są możliwe i gdzie to się opłaca – mówi agencji Newseria Grzegorz Orawiec, dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

W sierpniu br. Rada Ministrów przyjęła uchwałę, na mocy której technologie obronne staną się czwartym obszarem finansowania projektów z Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych (STEP) – obok technologii cyfrowych i innowacji deep tech, technologii czystych i zasobooszczędnych oraz biotechnologii. Tym samym modyfikuje ona program FENG. Firmy rozwijające nowoczesne technologie dla sektora obronnego i bezpieczeństwa zyskają nowe, dodatkowe źródła finansowania swoich projektów. Zmieniony program powinien zostać jeszcze zaakceptowany przez Komisję Europejską.

– Czekamy jeszcze na oficjalne potwierdzenie z Komisji. Ale już dziś informujemy rynek, przedsiębiorców, że nabory planujemy ogłosić w listopadzie. Chcemy, aby potencjalne wsparcie w formie dotacji – co jest bardzo ważne, ponieważ jest ich coraz mniej – było z dofinansowaniem rzędu od 50 proc. do nawet 80 proc. w pewnych warunkach – podkreśla Grzegorz Orawiec.

Zmiany w programie FENG mają otworzyć również możliwość wsparcia dla polskich naukowców i przedsiębiorców, których projekty zostały wysoko ocenione w unijnym programie Horyzont Europa, ale nie otrzymały dofinansowania ze względu na ograniczony budżet. Na większe możliwości finansowania będą mogły liczyć także przedsiębiorstwa korzystające z instrumentu gwarancyjnego Biznesmax. Zwiększona zostanie jego wartość, co ma ułatwić firmom dostęp do finansowania.

– Jest tu szereg warunków, niełatwych do spełnienia, ale możliwych. Zależy od tego, czy projekt dotyczy zwiększenia produkcji, czy, co jest dla nas jeszcze cenniejsze, nowych technologii, badań i rozwoju, żeby nową technologię wprowadzić. Są różne typy projektów. Dlatego już dziś chcemy, żeby przedsiębiorcy analizowali, który komponent będzie dla nich odpowiedni. Najważniejsza informacja jest taka, że środki w dużej wysokości będą dostępne jesienią i te zasady będą wciąż dla nich atrakcyjne, z możliwością dotacji – zaznacza przedstawiciel MFiPR. – Czy są to technologie związane ze sztuczną inteligencją w ramach dronów, czy z długoterminowym przechowywaniem żywności, która może być przeznaczona do celów cywilnych i wojskowych, czy technologie nowoczesnych materiałów do ubrań – po stronie przedsiębiorców jest cała paleta możliwości. Pokażemy zasady finansowania i zachęcimy ich, żeby myśleli o wnioskach, projektach i mogli z tego wsparcia skorzystać.

Resort w ramach programu FENG jeszcze w 2026 roku planuje ogłoszenie konkursów na finansowanie technologii obronnych i dual-use m.in. w ramach Ścieżki SMART, First Team, Kredytu technologicznego 2.0/Kredytu na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania oraz Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych.

Wsparcie dla obronności w programie FENG obejmuje zarówno badania i rozwój, inwestycje produkcyjne, rozwój start-upów, jak i finansowanie projektów naukowych. Instrumenty te uzupełniają szerszy system wsparcia obronności, w tym program SAFE oraz Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO).

– Bierzemy pod uwagę local content. Chcemy, żeby to miało wyraz w kryteriach czy sieci dostawców. Najważniejsze, żeby przedsiębiorcy to wykazali. Jednym z kluczowych elementów oceny tych projektów będzie tak zwana trwałość łańcucha dostaw, a więc to, żeby przedsiębiorcy mieli lokalnych poddostawców, kooperantów. Żeby nie było tak, że chcemy zbudować nowego drona podwójnego zastosowania, ale na częściach chińskich. Czegoś takiego nie dopuszczamy. W ogóle nie dopuszczamy partnerów spoza Unii Europejskiej. Stawiamy jak najbardziej na rynek europejski i lokalny – tłumaczy dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju MFiPR.

Latem 2026 roku pożary w Europie strawiły prawie 680 tys. ha powierzchni w UE, podczas fal upałów odnotowano ponad 35 tys. dodatkowych zgonów, a problem wysychających rzek staje się coraz poważniejszy. Przewodnicząca Komisji Europejskiej w orędziu o stanie Unii zapowiedziała nowe działania na rzecz przystosowania Starego Kontynentu do zmian klimatu. Trwają prace nad nowymi ramami odporności klimatycznej i europejską inicjatywą na rzecz wody.

– Kraje członkowskie powinny przede wszystkim pomagać swoim obywatelom, a Unia Europejska i Komisja skończyć z mówieniem, że człowieka w naturze właściwie być nie powinno. Bez człowieka, który wie, jak zarządzać między innymi lasami – tu doskonały przykład polskich Lasów Państwowych – natura zwyczajnie sobie nie poradzi. W 90 proc. za pożary odpowiada człowiek. To są bardzo często podpalenia albo śmieci pozostawiane przez człowieka, między innymi w lasach. W Grecji wręcz mówi się, że robią to ludzie najęci przez deweloperów – mówi agencji Newseria Anna Zalewska, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości oraz EKR.

Od stycznia do 23 września br., jak wynika z danych Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów (EFFIS), w UE spłonęło blisko 679 tys. ha powierzchni i wykryto ponad 2,1 tys. pożarów o powierzchni ok. 30 ha lub większej. Doszczętnie spłonęło m.in. torfowisko Hautes Fagnes w Belgii, a z wielkimi pożarami w tym roku walczyły Francja, Hiszpania, Grecja, Chorwacja czy Irlandia. Jak wskazała szefowa KE, na skutek pożarów straciliśmy ok. 12 mln tupraw. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska w 2026 roku polskie lasy płonęły częściej niż rok wcześniej.

– Aby zapobiegać pożarom, możemy wykorzystać nowoczesne technologie do tego, żeby analizować te miejsca, gdzie w ciągu ostatnich kilku lat się one zdarzały. Czy to jest południe Francji, południe Hiszpanii, Włochy, czy Grecja – wszędzie tam jest powtarzalność. Musimy więc uzbroić ludzi w  nowoczesne technologie, drony z czytnikami podczerwieni, żeby mogli monitorować, co się dzieje na Ziemi i dlaczego tam wybucha pożar – uważa Andrzej Buła, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Ursula von der Leyen zapowiedziała, że w październiku Komisja Europejska zaproponuje nowe ramy odporności na zmianę klimatu. Zostanie w nich wskazanych 100 europejskich terytoriów, które są najbardziej podatne na konsekwencje zmiany. KE chce także ocenić ryzyko z tym związane i określić, na jakim poziomie należy nim zarządzać. Ursula von der Leyen także podkreśliła znaczenie technologii służących przystosowaniu do zmian klimatu, które tworzą szybko rozwijający się rynek.

Europosłanka Anna Zalewska pozostaje sceptyczna co do przygotowywanego planu.

– Pod hasłem zmian klimatycznych, z którymi nie dyskutujemy, chce się prowadzić dalej łupienie Europejczyków. Będzie więc mowa o dodatkowych podatkach, o tym, że wszystko musi się dekarbonizować, że trzeba odejść od węgla, gazu, generalnie węglowodorów, zapominając o tym, że cała zieloność zbudowana jest na metalach ziem rzadkich i surowcach krytycznych, które są przejęte prawie w 80 proc. przez Chiny. Mam nadzieję, że przede wszystkim o tym będzie wyraźnie mowa na szczycie klimatycznym i że po raz pierwszy tak mocno to wybrzmi, bo Unia Europejska w swoim szaleństwie jest już absolutnie sama na całym świecie – wskazuje europosłanka PiS.

Szczyt klimatyczny COP31 jest zaplanowany na 9–20 listopada 2026 roku w Antalyi w Turcji.

– Jaka jest rada na tu i teraz? Po pierwsze, trzeba oprócz wyrazów współczucia i szacunku dla strażaków i leśników znaleźć pieniądze na odszkodowania, żeby wesprzeć obywateli, ich ziemię i majątki. Po drugie, w każdym kraju każda instytucja za to odpowiedzialna musi przedstawić plan odtworzenia przyrody, która została zniszczona. To są duże pieniądze i długofalowe działania. Oczywiście potrzebna jest organizacja – i Polska jest tutaj doskonałym przykładem – monitoringu i szybkiego reagowania. To się też wiąże z dużymi pieniędzmi. Do tego konieczna jest oczywiście edukacja całego społeczeństwa, która zaczyna się od tabliczek z numerami telefonów alarmowych, kiedy można, kiedy nie można wchodzić do lasu, i oczywiście kontroli tych, którzy w nim przebywają – wymienia Anna Zalewska.

Szefowa Komisji Europejskiej podkreśliła w orędziu również działania na rzecz wyeliminowania luki ubezpieczeniowej. Obecnie z polis prywatnych pokrywane jest jedynie ok. 25 proc. strat spowodowanych katastrofami w Europie.

KE ma również przedstawić nową europejską inicjatywę na rzecz wody, która będzie miała na celu poprawę zarządzania ryzykiem z uwagi na to, że rolnicy i przemysł jej potrzebują. Ursula von der Leyen podkreśliła, że na każde 4 l w europejskich wodociągach tracimy prawie 1 l, najczęściej z powodu wycieków.

– Potrzebna jest cała strategia wodna związana z zatrzymywaniem wody poprzez różnego rodzaju narzędzia czy budowle, które powinny ją zatrzymywać, a także wspierać mieszkańców i tereny, które walczą z powodziami – uważa europosłanka PiS.

– Musimy wspólnie myśleć o wodzie jako o dobru strategicznym, że w pewnym momencie tego źródła może nam zabraknąć – uważa Andrzej Buła. – Dla każdego regionu powinien być napisany specjalny program, a Unia Europejska powinna na to popatrzeć kompleksowo. Dużym wyzwaniem jest współpraca transgraniczna, jak w województwie opolskim i dolnośląskim, czyli granica z Czechami i te dwie zlewnie, które z gór się rozchodzą na dwie strony. Tak samo wspólna Odra z Niemcami. To musi być ponad podziałami politycznymi.

Szefowa KE zapowiedziała również europejską flotę gaśniczą, która zostanie zorganizowana na podstawie propozycji doświadczonych europejskich strażaków i ratowników. Przeanalizują oni również kwestie gotowości, zapobiegania, współpracy cywilno-wojskowej i zapotrzebowania na nowe zdolności.

– Oczekiwałbym, abyśmy w tym planie dostrzegli ludzi, którzy są na pierwszej linii frontu w walce z różnymi katastrofami i klęskami. Musimy się zapytać w Grecji, we Włoszech, w Polsce, czego im brakuje, jak oni by chcieli to zorganizować. Napiszmy listę życzeń od ludzi, którzy doświadczają tego na co dzień, którzy myślą o tym, jak temu zapobiec, wtedy będzie nam łatwiej znaleźć akceptację i wtedy taki europejski plan nie będzie miał żadnych barw politycznych – mówi europoseł z KO. – On nie powinien mieć barw politycznych, bo ludzie, którzy tego doświadczają, nie są zwolennikami jednej czy drugiej partii. Dlatego napisanie takiego dokumentu oddolnie, z bardzo szeroką akceptacją i dyskusją na ten temat, na pewno będzie sukcesem. Mamy już odpowiednią dyrekcję przy Komisji Europejskiej, która widzi potencjał poszczególnych krajów. Różne państwa się zgłaszają ze swoimi możliwościami, ze swoim wkładem technicznym, ale to będzie proces, który się nigdy nie zatrzyma, i nie chciałbym, żeby się zatrzymał. To nie może być jednorazowe wydarzenie, to ma być strategia, która pokazuje pewną ciągłość, z roku na rok jeszcze lepszy rozwój i jeszcze większe poczucie bezpieczeństwa.

Procedowany zakaz reklamy i promocji piwa może oznaczać problemy z finansowaniem lokalnych wydarzeń i sportu – wskazują przedstawiciele branży piwowarskiej i klubów sportowych. Według danych Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego browary wspierają w Polsce ponad 2 tys. wydarzeń sportowych i kulturalnych, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Utrata tego finansowania oznaczałaby ograniczenie skali imprez albo większe wydatki z budżetu samorządów.

W Sejmie trwają prace nad projektem zmian w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przygotowanym przez Lewicę i Polskę 2050. Zakłada on m.in. całkowity zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych, w tym piwa. Jeśli projekt wejdzie w życie, również reklama piw bezalkoholowych występujących pod tymi samymi markami co piwa alkoholowe będzie zabroniona. Projektodawcy uzasadniają proponowane zmiany potrzebą ograniczenia wpływu marketingu alkoholu, szczególnie na dzieci i młodzież. Wskazują, że kontakt z takimi przekazami może zwiększać zainteresowanie alkoholem i sprzyjać wcześniejszej inicjacji alkoholowej.

– Propozycję zmian dotyczących zakazu reklamy alkoholu oceniam w dużej części negatywnie. Obejmowanie zakazem piwa 0 proc. nie jest rozwiązaniem problemu. Nasze doświadczenia, wynikające z działań Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w mieście, która analizuje problemy alkoholowe, wskazują większe zagrożenie ze strony mocnych alkoholi, a przede wszystkim spożycia „małpek”. Także wśród młodzieży zauważam coraz popularniejszy trend abstynencji, a piwo w tej grupie radykalnie straciło na popularności. Jeśli więc upijają się, to wybierają mocne alkohole, a nie piwo czy nawet wino – mówi agencji Newseria Jarosław Perzyński, burmistrz Sierpca.

Jedną z konsekwencji przyjęcia proponowanych przepisów będzie wycofanie się browarów ze sponsoringu sportu i kultury – zarówno na poziomie ogólnopolskim, jak i lokalnym. Dotknie to więc zarówno duże festiwale muzyczne, jak i lokalne imprezy plenerowe, festiwale kultury regionalnej i kulinarne, obchody dni miast, dożynki czy wydarzenia studenckie.

– W Sierpcu odbywa się co roku wydarzenie pod nazwą Kasztelański Festiwal Smaku. To miejska impreza, a sponsorem tytularnym jest browar należący do Carlsberg Polska – wskazuje Jarosław Perzyński. – Wartość umowy sponsoringowej z browarem sięga kilkuset tysięcy złotych. Aby zrekompensować utratę takiego sponsora, musielibyśmy w to miejsce znaleźć kilku innych. W związku z utratą finansowania nie moglibyśmy sobie pozwolić na zaproszenie gwiazd takich jak dotychczas lub musielibyśmy skrócić festiwal do jednego dnia. Finansowanie festiwalu musiałby wziąć na siebie w większej mierze samorząd.

Według danych branży piwowarskiej wsparcie browarów obejmuje ponad 2 tys. wydarzeń sportowych i kulturalnych, w tym imprezy organizowane lub współorganizowane przez samorządy.

– Nie wiem, czy po wprowadzeniu zakazu reklamy alkoholu festiwal nadal będzie mógł się nazywać Kasztelański, ponieważ nawiązuje to do nazwy browaru. Z drugiej strony jest to także nawiązanie do urzędu kasztelana. Jeśli będziemy iść w takie interpretacje, to może miasto Żywiec, Warka, Leżajsk czy Łomża powinny zmienić nazwę, bo kojarzą się z browarem – wskazuje burmistrz Sierpca.

Jak podkreśla, lokalny browar to nie tylko sponsor festiwalu, lecz również ważny pracodawca oraz istotny płatnik podatków i opłat zasilających budżet samorządu.

– Zmniejszenie produkcji w browarze, do czego może doprowadzić wprowadzenie zakazu, może zmniejszyć zatrudnienie. Dodatkowo może wzrosnąć opłata za ścieki, ponieważ koszt utrzymania systemu jest stały. Jeśli mniej za ścieki zacznie płacić browar, to mieszkańcy będą musieli zapłacić więcej – tłumaczy Jarosław Perzyński.

Rynek piwa w Polsce kurczy się ósmy rok z rzędu. W latach 2018–2025 jego wolumen zmniejszył się łącznie o ponad 7,5 mln hl, a w pierwszym półroczu 2026 roku sprzedaż piwa alkoholowego spadła o 11,9 proc. r/r. Z branżą związanych jest ok. 85 tys. miejsc pracy – od rolnictwa, przez handel i gastronomię, po logistykę. Jak alarmują jej przedstawiciele, wprowadzenie dodatkowych zakazów oraz drastyczne podnoszenie podatków w sytuacji spadającego rynku może doprowadzić do zmniejszenia produkcji i cięcia kosztów.

Zakaz reklamy będzie się wiązał również ze zmianami w obszarze marketingu sportowego. Browary angażują się bowiem w sponsoring sportu, a w niektórych przypadkach mowa o długoletnich partnerstwach. Jednym z nich jest trwająca od 2004 roku współpraca Legii Warszawa, która niedawno została przedłużona do 2029 roku, czy ponad 14-letnia współpraca Lecha Poznań z inną marką piwa. Z kolei Grupa Żywiec od lat współpracuje z Klubem Sportowym Góral 1956 Żywiec. Dzięki wsparciu browaru klub prowadzi darmowe zajęcia dla ok. 250 zawodników w sekcji piłkarskiej i podnoszenia ciężarów oraz organizuje treningi ze sportów walki.

Raport Instytutu Prawa Sportowego wskazuje, że środki z branży piwowarskiej trafiają zarówno do sportu profesjonalnego na poziomie reprezentacyjnym i ekstraklasowym, jak i do klubów regionalnych oraz dyscyplin szczególnie ważnych lokalnie. Perła jest sponsorem żużlowego i piłkarskiego Motoru Lublin. Innym klubem trwale związanym z branżą piwowarską jest GKS Tychy. W lipcu br. klub przedłużył współpracę na sezon 2026/2027 z marką należącą do Kompanii Piwowarskiej. Partnerstwo obejmuje kilka sekcji sportowych, w tym piłkę nożną oraz hokej, oraz działania skierowane do kibiców i mieszkańców miasta.

– Tychy na całym świecie są kojarzone przede wszystkim z GKS Tychy i marką piwa. Jej właściciel jest naszym wieloletnim sponsorem i w zamian za świadczenia reklamowe realnie zasila budżet klubu. Ewentualna utrata takiego partnera oznaczałaby konieczność poszukiwania nowego źródła finansowania, co przy obecnych realiach rynku nie jest łatwym zadaniem – ocenia Krzysztof Trzosek, rzecznik prasowy GKS Tychy.

Z raportu Sponsoring Insight wynika, że firmy z sektora FMCG, do którego zaliczani są również producenci piwa, odpowiadały w 2024 roku za 7,6 proc. wydatków na zakup praw sponsoringowych. Rok wcześniej ich udział wynosił 6,4 proc.

Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie szacuje, że łączne skutki gospodarcze proponowanego zakazu reklamy i promocji piwa mogą wynieść co najmniej 700 mln zł rocznie. Z kolei według szacunków Instytutu Prawa Sportowego całkowity zakaz reklamy piwa może oznaczać dla polskiego sportu – klubów, federacji i organizatorów wydarzeń sportowych – utratę nawet 100 mln zł rocznie.

– Spotykamy się wyłącznie z pozytywnymi sygnałami dotyczącymi współpracy z browarami. Środowisko kibicowskie i mieszkańcy Tychów doceniają wsparcie browaru dla klubu i postrzegają tę współpracę jako ważny element lokalnej społeczności. Wielu pracowników naszego sponsora to jednocześnie kibice GKS Tychy i mieszkańcy naszego miasta – podkreśla Krzysztof Trzosek.

Instytut Prawa Sportowego zaznacza, że w przypadku największych klubów utrata tej kategorii sponsorów oznaczałaby konieczność szybkiego poszukiwania nowych partnerów, często na mniej korzystnych warunkach. Z kolei w przypadku mniejszych klubów, dyscyplin niszowych i klubów z mniejszych miejscowości skutki mogłyby być poważniejsze: ograniczenie szkolenia młodzieży, redukcja działalności, rezygnacja z rozgrywek, pogorszenie jakości organizacyjnej albo wzrost opłat ponoszonych przez zawodników i rodziców. Autorzy raportu analizującego wpływ zakazu reklamy zwracają również uwagę na mniejszą atrakcyjność Polski jako organizatora wydarzeń sportowych ze względu na ograniczenia w ekspozycji marek piwnych.

Wprowadzenie ogólnopolskiego zakazu reklamy i promocji wszystkich alkoholi, w tym piwa, i włączenie do tego zakazu również piwa bezalkoholowego, będzie więc miało duży wpływ na kondycję lokalnej kultury i sportu, a skutki odczują mieszkańcy.

Pacjenci z wieloma chorobami przewlekłymi są bardziej narażeni na zakażenia i ich ciężki przebieg. Infekcja może zaburzyć kontrolę cukrzycy, zaostrzyć astmę lub POChP, a niekiedy doprowadzić do hospitalizacji. Wbrew częstym obawom wielochorobowość nie jest argumentem przeciw szczepieniom. Zdaniem ekspertów to właśnie tacy pacjenci szczególnie potrzebują ochrony przed infekcjami.

– Im więcej pacjent ma chorób przewlekłych i im gorszy jest jego ogólny stan zdrowia, tym większa jest jego podatność na infekcje. Wiele osób myśli jednak, że skoro ma tak dużo chorób i przyjmuje kilkanaście leków, to jest zbyt chory, żeby się zaszczepić. Jest dokładnie odwrotnie. Im więcej chorób współistniejących, tym większa potrzeba szczepień, ponieważ odporność takiego pacjenta jest słabsza – mówi agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, diabetolog i internista, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.

Wielochorobowość, czyli współwystępowanie u jednej osoby co najmniej dwóch chorób przewlekłych, jest wyzwaniem zarówno dla pacjentów, jak i systemu opieki zdrowotnej. Wymaga ciągłej i skoordynowanej opieki, najczęściej prowadzonej przez lekarza POZ. Z międzynarodowego badania PaRIS, przeprowadzonego przez OECD, wynika, że 82 proc. osób w wieku co najmniej 45 lat korzystających z podstawowej opieki zdrowotnej ma przynajmniej jedną chorobę przewlekłą, a 54 proc. – co najmniej dwie. Pacjenci z wielochorobowością gorzej oceniają jakość swojego życia i przyjmują wiele leków, co utrudnia im codzienne stosowanie się do zaleceń terapeutycznych.

W Polsce skala problemu wyraźnie rośnie wraz z wiekiem. Według badania PolSenior2 wielochorobowość dotyczy ok. 70 proc. osób w wieku 60–64 lat i 90 proc. osób 90-letnich. Mediana liczby chorób przewlekłych wynosiła trzy. Ponad połowa osób po 60. roku życia przyjmowała co najmniej pięć leków dziennie, a 12 proc. – co najmniej 10.

– U pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym z cukrzycą, infekcje mogą mieć cięższy przebieg. Szczepienia nie zawsze całkowicie zapobiegają zakażeniu, ale jeśli do niego dojdzie, mogą złagodzić przebieg choroby – dodaje Monika Kaczmarek, prezes Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.

– Każda infekcja może zaburzyć stan równowagi, który udało się osiągnąć u pacjenta z chorobą przewlekłą. Dobrze widać to w przypadku cukrzycy. Gorączka, ból i stres związane z zakażeniem powodują wzrost poziomu glukozy i utrudniają kontrolę choroby. W ostrym okresie choroby część pacjentów z cukrzycą wymaga hospitalizacji. Bardzo dotkliwy może być półpasiec, ponieważ towarzyszący mu ból nerwowy niekiedy utrzymuje się przez kilka miesięcy. Jedyną skuteczną profilaktyką są szczepienia. W przypadku półpaśca mamy obserwacje 11-letnie. Wynika z nich, że 90 proc. pacjentów zaszczepionych na półpaśca nie rozwija choroby przez 11 lat, więc jest to bardzo duża skuteczność – wyjaśnia prof. Leszek Czupryniak.

Ryzyko związane z infekcją zależy nie tylko od liczby chorób przewlekłych, lecz także od tego, jakie schorzenia występują jednocześnie. Z badania opublikowanego w 2026 roku w czasopiśmie „Age and Ageing” wynika, że wśród osób starszych wielochorobowość zwiększa ryzyko hospitalizacji z powodu zakażeń dolnych dróg oddechowych oraz ponownego przyjęcia do szpitala z dowolnej przyczyny w ciągu 30 dni. Z hospitalizacjami z powodu takich infekcji szczególnie wiązało się współwystępowanie chorób kardiometabolicznych, m.in. niewydolności serca i cukrzycy.

– Chorzy na przewlekłe choroby układu oddechowego są zdecydowanie bardziej narażeni na cięższy przebieg infekcji, które u osób zdrowych mogą mieć łagodny charakter. U pacjentów, u których stan zapalny obejmuje już górne lub dolne drogi oddechowe, odporność miejscowa jest osłabiona. Z tego powodu infekcje przebiegają ciężej i częściej prowadzą do niekorzystnych konsekwencji – podkreśla dr hab. n. med. Aleksandra Kucharczyk z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii, Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Rzadkich Wojskowego Instytutu Medycznego.

Infekcje dróg oddechowych należą do najczęstszych przyczyn zaostrzeń astmy i POChP. Mogą nasilać duszność, kaszel i ograniczenie przepływu powietrza, a w cięższych przypadkach prowadzić do hospitalizacji. Opublikowany w 2026 roku przegląd badań ECDC wskazuje na związek między przewlekłymi chorobami płuc, zwłaszcza POChP, a ryzykiem ciężkiego przebiegu zakażenia RSV u dorosłych.

– Szczepienia są ważnym elementem prawidłowego postępowania u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, przede wszystkim z astmą i POChP. Uwzględniają je zarówno wytyczne GINA dotyczące leczenia astmy, jak i zalecenia GOLD odnoszące się do POChP. Lekarze powinni o nich pamiętać i zalecać je pacjentom – podkreśla dr hab. Aleksandra Kucharczyk.

Zakres zalecanej profilaktyki zależy nie tylko od wieku pacjenta, lecz także od jego chorób, przyjmowanych leków i dotychczas wykonanych szczepień. Kalendarz szczepień dorosłych opracowany przez ekspertów uwzględnia zalecenia dostosowane m.in. do potrzeb osób z cukrzycą, przewlekłymi chorobami serca, płuc, nerek i wątroby oraz zaburzeniami odporności. Dlatego też decyzja o szczepieniach powinna być poprzedzona oceną całego stanu zdrowia pacjenta, a nie każdej choroby oddzielnie.

– Pacjenci obciążeni chorobami przewlekłymi to grupa, którą w szczególny sposób obejmujemy opieką. Częściej trafiają do szpitala i zgłaszają się do lekarza z powodu zaostrzenia choroby. Dlatego tak ważne jest sprawdzanie ich statusu szczepień, choć podczas wizyty nie zawsze wystarcza na to czasu. Pomocne byłyby automatyczne przypomnienia, dzisiaj sztuczna inteligencja może podpowiadać lekarzowi, którego pacjenta należy zakwalifikować do szczepienia. Każda wizyta, również rutynowa, może być jednak dobrą okazją, żeby poruszyć temat profilaktyki, w tym szczepień – mówi dr n. med. Justyna Tymińska z Wydziału Medycznego Uczelni Łazarskiego, członkini zarządu Oddziału Mazowieckiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.

Ponad 65,5 tys. punktów zwrotu, w tym 23,5 tys. z automatami kaucyjnymi i 5 mld zwróconych butelek i puszek – to bilans pierwszego roku funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Z badań przeprowadzonych przez Kaucję.pl wynika, że Polacy szybko się przyzwyczaili do zwracania opakowań objętych kaucją. 93 proc. przynajmniej raz skorzystało już z systemu.

– Pierwszy rok funkcjonowania systemu kaucyjnego oceniam dobrze, aczkolwiek oczywiście widzimy pole do poprawy – wskazuje w rozmowie z agencją Newseria Anita Sowińska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.

Jak informuje resort, najpopularniejszym rozwiązaniem są automaty kaucyjne, które odpowiadają za 90 proc. wszystkich zwrotów. Ustawowy obowiązek zbiórki dotyczy większych sklepów o powierzchni powyżej 200 mkw., ale do systemu dobrowolnie dołączyło także 31 tys. mniejszych placówek. Stanowią one obecnie 47 proc. wszystkich punktów zwrotu w kraju. Poza jednostkami handlowymi utworzono blisko 750 punktów zbiórki.

– Te liczby cały czas się poprawiają, co nas bardzo cieszy, natomiast poprawa jest niezbędna przede wszystkim w logistyce. Chcemy jeszcze większej sieci zbiórki opakowań, ale także usprawnienia procesów logistycznych. Wsłuchujemy się też w głosy obywateli i obywatelek co do systemowej poprawy systemu kaucyjnego – podkreśla Anita Sowińska.

Resort środowiska zapowiedział m.in. objęcie systemem małych, szklanych butelek po alkoholu, tzw. małpek, czy też wydłużenie okresu ważności bonów wydawanych przez automaty kaucyjne z 30 do 90 dni.

– Widzimy, że zbiórka trwa, a konsumenci po spożyciu napoju odnoszą opakowania do punktów zbiórki. To zjawisko jest bardzo powszechne. System kaucyjny jest na bardzo dobrej drodze, żeby spełnić postawione mu zadania i cele – uważa Piotr Okurowski, prezes Kaucji.pl – Krajowego Systemu Kaucyjnego. Operator ten odpowiada za 3 mld spośród 5 mld zebranych opakowań.

Z raportu „Od uczestnictwa do rutyny. Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026” wynika, że 93 proc. Polaków przyznaje, że przynajmniej raz oddało opakowanie objęte kaucją, a 83 proc. korzysta z systemu co najmniej raz w miesiącu. 87 proc. natomiast zwraca większość lub prawie wszystkie opakowania. Dla 25 proc. stało się to już naturalnym nawykiem, a 52 proc. robi to, gdy butelek i puszek uzbiera się więcej lub gdy jest im po drodze.

– Zalety obecnego systemu są widoczne, bo mamy czyste środowisko i przestrzenie publiczne. Nie widzimy porzuconych opakowań PET i puszek. Pokazuje to badanie wykonane nad Odrą, gdzie w porównywalnym okresie zostało zebranych o 90 proc. mniej opakowań PET i 80 proc. puszek. W rezultacie mamy też bardzo dużą ilość czystego, dobrej jakości surowca do recyklingu – zaznacza Piotr Okurowski.

Wdrożenie systemu kaucyjnego jest odpowiedzią na wymóg osiągnięcia przez Polskę unijnego celu selektywnej zbiórki butelek z tworzyw sztucznych na poziomie 90 proc. do 2029 roku. Dotychczasowy model oparty na selektywnej zbiórce odpadów komunalnych pozwalał odzyskiwać ok. 40 proc. tego typu opakowań.

– System poprawił bardzo wiele, przede wszystkim wyeliminował zanieczyszczenia, które mieliśmy dotychczas z żółtego worka, typu tacki, folię czy opakowania, które nie nadawały się do kontaktu z żywnością, a recykler produkujący regranulat do kontaktu z żywnością nie może ich używać. Jest mniej tych opakowań, a te, które trafiają do recyklingu, są dużo czystsze – mówi Beata Szynkiewicz-Razik, commercial director, Recycling Division w PRT Radomsko. – Kiedyś mówiliśmy o zanieczyszczeniach na poziomie 30–35 proc. Teraz obserwując wskaźniki w naszym zakładzie, widać dużo lepszy odzysk niż na początku. Gdy wyeliminowaliśmy opakowania, które były niechciane i nie wchodzą do systemu kaucyjnego, ta skuteczność, przynajmniej w procesie recyklingu, jest dużo wyższa. Przekłada się to również na koszty. Im mniej niepożądanego materiału, który należy odsortować, a później zapłacić za jego utylizację, tym recykling jest skuteczniejszy.

Kaucja.pl w zaleceniach dotyczących automatów zwrotnych (RVM) wskazuje, że precyzyjniejsze sortowanie poszczególnych materiałów pozwala efektywniej kierować je do odpowiednich procesów recyklingu i zwiększa wartość odzyskanych surowców. Część automatów kaucyjnych mechanicznie zgniata lub tnie opakowania w celu zmniejszenia ich objętości w trakcie transportu.

– Pozostaje nam do poprawy ilość puszki aluminiowej dostarczanej w opakowaniach. Nie pojawiała się ona wcześniej, była skutecznie odsortowywana, a teraz jest jej dużo więcej ze względu na to, że jest ona zbierana razem z butelką PET – podkreśla przedstawicielka PRT Radomsko, firmy specjalizującej się w recyklingu zużytych butelek PET i produkcji z nich regranulatu. – O ile cała puszka nie stanowi dla nas większego problemu, o tyle maszyny w sklepach bardzo często ją niszczą i zostają kawałki aluminium, które są bardzo trudne do wyeliminowania w procesie recyklingu czy sortowania. Musimy więc wyeliminować puszkę aluminiową, z drugiej strony popracować nad standaryzacją maszyn odbierających opakowania, żeby móc oddzielać już na samym wejściu puszkę od kawałków aluminium.

Na pewne trudności wskazują również konsumenci. Wśród problemów doświadczonych przynajmniej raz w ostatnich trzech miesiącach respondenci badania Kaucji.pl wskazywali oczekiwanie na możliwość zwrotu (85 proc.), pełny kaucjomat (78 proc.) czy też niesprawną maszynę lub przerwanie zwrotu (69 proc.).

– Jest wciąż kilka obszarów do poprawy. Są nimi unormowanie rozliczeń międzyoperatorskich, uporządkowanie i ujednolicenie systemu rozliczeń operatora z jednostkami handlu detalicznego, dalsza edukacja konsumenta w zakresie tego, jak należy oddawać. To także dostępność maszyn RVM, ich przepełnienie i wygoda dla konsumenta. To są najważniejsze obszary, które jeszcze w tym roku wymagają zaangażowania operatorów i uczestników systemu kaucyjnego – zaznacza prezes Kaucji.pl.

Polski system kaucyjny jest zdecentralizowany i tworzy go ośmiu operatorów. To odróżnia go od systemów działających w innych europejskich krajach. Operatorzy systemu kaucyjnego działają w Polsce na zasadzie not for profit. Środki zgromadzone w nim nie mogą być wypłacane właścicielom w formie zysku. Dotyczy to również nieodebranej kaucji. Środki w całości są przeznaczane na pokrycie kosztów obsługi i funkcjonowania systemu.

– Zazwyczaj w danym kraju istnieje tylko jeden administrator zarządzający systemem zwrotu opakowań. Najczęściej jest to organizacja non-profit utworzona przez branżę, czyli producentów i sprzedawców detalicznych – mówi Marián Áč, prezes European Deposit Return Systems Association (EDRSA). – W systemie kaucyjnym trzeba uwzględnić wiele zainteresowanych stron: państwo, producentów, sprzedawców detalicznych, konsumentów. Z tej perspektywy polski system jest nieco bardziej złożony, ponieważ próbuje się wprowadzić pewien element konkurencji między administratorami systemu kaucyjnego. Mam więc nadzieję, że uda się znaleźć najlepszą konfigurację i osiągnąć bardzo wysokie wskaźniki zbiórki w ramach tego rozwiązania.

Okazją do podsumowania pierwszego roku działania systemu kaucyjnego w Polsce była Konferencja Kaucja 360, która odbyła się 1 października br.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zapowiedziała otwarcie drogi do uzyskania przez Kanadę statusu pierwszego członka stowarzyszonego Unii Europejskiej. W ostatnich latach współpraca transatlantycka się zacieśnia, a obie strony podkreślają jej kluczowe znaczenie w obszarach strategicznych takich jak surowce krytyczne czy też przemysł obronny. Europosłowie z PiS i Konfederacji podkreślają, że zamiast mówić o stowarzyszeniu, KE powinna się skupić na konkretnych wspólnych projektach z Kanadą.

– Kanada nie jest krajem europejskim, ale wielokrotnie podkreślała, i to nie tylko premier Carney, ale także jego poprzednicy, że Unia Europejska to nie jest projekt geograficzny i nie jest związany z konturami kontynentu. To projekt oparty na wartościach, wspólnocie celów, a tym celem jest między innymi bezpieczeństwo i jego gwarancja, również solidaryzm, który cechuje tę wspólnotę – mówi agencji Newseria Andrzej Halicki, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Premier Kanady Mark Carney był gościem podczas orędzia o stanie Unii, które szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wygłosiła 16 września br. w Parlamencie Europejskim. Podkreśliła w nim, że jego obecność jest symbolem trwałej przyjaźni między narodami, a wspólne więzi kulturowe, historyczne i osobiste są głęboko zakorzenione w strukturze obu społeczeństw.

– Kanada jest chyba najbardziej europejskim krajem spoza Europy na świecie. Jeżeli bronimy praw każdego obywatela z osobna, czyli podstawę demokracji, którą Kanada rozumie tak jak my, to cel gospodarczy też jest związany z obszarami wolnymi, jeżeli chodzi o cła czy bariery. Elementem tego jest CETA – podkreśla Andrzej Halicki.

Kanada jest jednym z partnerów strategicznych UE. W 2016 roku podpisano Kompleksową umowę gospodarczo-handlową (CETA), która tymczasowo weszła w życie w 2017 roku. Choć nie jest jeszcze ratyfikowana przez wszystkie kraje członkowskie Unii, wymiana towarowa zwiększyła się dzięki umowie o 75 proc. – wskazała szefowa KE.

– Kanada mówi: chcemy więcej, chcemy być bliżej, chcemy być bardziej zintegrowani. To dobry prognostyk na przyszłość. To jest też dobra wskazówka dla innych, ponieważ Europa jest atrakcyjna, ale dla tych partnerów musimy stosować jasne reguły i zasady – uważa europoseł KO.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zapowiedziała otwarcie drogi dla Kanady jako pierwszego członka stowarzyszonego Unii Europejskiej.

– Chciałbym usłyszeć szczegóły, ponieważ nikt nie jest w stanie powiedzieć nam, posłom do Parlamentu Europejskiego, na czym w szczegółach to stowarzyszenie będzie wyglądać. Kanada to jest kraj z nami zaprzyjaźniony, z którym łączy nas spojrzenie na świat i bardzo silne więzi gospodarcze. Nie widzę niczego złego w zacieśnieniu stosunków z Kanadą, natomiast wydaje mi się, że to jest PR-owy gest po to, żeby rozdrażnić prezydenta Trumpa, za którym nie idą żadne konkretne rozwiązania – uważa Adam Bielan, poseł do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości, przewodniczący EKR.

Ursula von der Leyen zapowiedziała stworzenie sojuszu Kanady z UE, którego celem ma być stworzenie wspólnego obszaru dobrobytu i bezpieczeństwa gospodarczego. Współpraca ma dotyczyć m.in. dziedziny sztucznej inteligencji, technologii kwantowych, cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa gospodarczego, energetyki, baterii i minerałów krytycznych.

Te surowce krytyczne są niezbędne dla funkcjonowania i integralności szeregu kluczowych sektorów w Unii Europejskiej. To m.in. energetyka odnawialna, produkcja pojazdów, technologie cyfrowe i obronność.

– W kwestii dostępu do minerałów ziem rzadkich współpraca nie tylko z Kanadą, ale również z Australią i ze Stanami Zjednoczonymi jest niezbędna, żeby uniezależnić się od Chin, które niestety brutalnie wykorzystują fakt, że obecnie są praktycznie monopolistą. Nie tylko jeśli chodzi o wydobywanie, ale przede wszystkim przerób minerałów ziem rzadkich – zaznacza europoseł PiS.

Jak podkreśliła szefowa Komisji Europejskiej, w przypadku wielu surowców krytycznych Unia Europejska w ponad 80 proc. jest zależna od Chin, a w przypadku niektórych metali ziem rzadkich nawet w 90 proc. Podczas orędzia zapowiedziała również uczynienie z Arktyki kanadyjsko-unijnego, sztandarowego projektu.

– Biorąc pod uwagę coraz bardziej agresywne zachowania Rosji, ale również Chin, Kanada jako ważne państwo tego regionu świata jest naszym ważnym sojusznikiem – podkreśla Adam Bielan.

– Możemy podpisać z Kanadą różnego rodzaju porozumienia dotyczące surowców naturalnych czy innych rozwiązań, ale niech to będzie konkretna umowa – uważa Anna Bryłka, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Konfederacji. – To, co jest zaprezentowane, to chyba pomysł, żeby opinię publiczną zajmować innymi sprawami, a kluczowe problemy, które dzisiaj niszczą europejską gospodarkę, budżety polskich i europejskich gospodarstw domowych, mają przyczyny, które można rozwiązać tu i teraz, tylko potrzeba do tego woli politycznej.

Kompania Piwowarska uruchomiła w Poznaniu zautomatyzowany magazyn wysokiego składowania. Inwestycja warta 230 mln zł zwiększyła pojemność magazynową browaru z ok. 23 tys. do 58 tys. palet, co ma umożliwić wzrost udziału bezpośrednich dostaw do magazynów klientów z 50 do 90 proc. Rozbudowa logistyki ma pomóc firmie szybciej reagować na zmiany na rynku, w tym rosnące znaczenie piw bezalkoholowych i smakowych oraz coraz większy udział nowoczesnych kanałów sprzedaży.

– Budujemy infrastrukturę logistyczną dopasowaną do realnych potrzeb browaru. To nasz największy zakład i najbardziej kompleksowy, bo to tutaj produkowane są piwa bezalkoholowe i smakowe. To tutaj potrzebne jest dostosowanie mocy i możliwości logistycznych do tego, żeby efektywnie zarządzać całym łańcuchem dostaw – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes Dorota Peter, dyrektorka ds. łańcucha dostaw w Kompanii Piwowarskiej.

Jak podkreśla, wynika to ze zmian zachodzących w branży. Jak podaje Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie, polski rynek piwa kurczy się od kilku lat. W 2025 roku sprzedaż spadła o 5,5 proc. pod względem wolumenu i o 4,1 proc. wartościowo. Sprzedaż lagerów alkoholowych, które odpowiadają za największą część rynku, zmniejszyła się o 6,8 proc. Jednocześnie o ok. 3 proc. wzrosła sprzedaż piw bezalkoholowych, do ok. 2 mln hl. Wartość tego segmentu wyniosła 1,82 mld zł, co odpowiada za ok. 8 proc. wartości całego rynku piwa.

– Sam rynek również się zmienia, bo mamy intensywny wzrost klientów rynku nowoczesnego, a jednocześnie spadek rynku tradycyjnego. Zmiany zarówno w konsumpcji, w preferencjach konsumentów, jak i klientów wpływają bezpośrednio na to, jak powinniśmy się przygotowywać do tego, żeby efektywnie dostarczać piwa do naszych klientów – mówi Dorota Peter.

Jednym z efektów inwestycji ma być zwiększenie udziału dostaw realizowanych bezpośrednio z poznańskiego browaru do magazynów klientów. Wcześniej część produktów trafiała najpierw do magazynów dystrybucyjnych i buforowych. Docelowo bezpośrednio ma być realizowanych ok. 90 proc. dostaw, wobec ok. 50 proc. przed inwestycją.

– Magazyn jest zmianą rewolucyjną dla Kompanii Piwowarskiej, ponieważ jesteśmy w stanie magazynować w sposób automatyczny, przede wszystkim bez pracy ciężkimi wózkami widłowymi. Ten proces jest w 100 proc. zautomatyzowany – od odebrania palety z linii rozlewniczej do przygotowania jej do wysyłki całą pracę wykonują automaty. Pozwala to znacząco poprawić bezpieczeństwo i ograniczyć interakcję człowiek–wózek widłowy – wyjaśnia Bartosz Bukowiecki, starszy menedżer ds. strategicznego projektu logistycznego w Kompanii Piwowarskiej.

Nowy magazyn ma 40 m wysokości i ponad 41 tys. miejsc paletowych. Palety rozmieszcza i pobiera 12 automatycznych układnic, a cała instalacja obejmuje około tysiąca współpracujących ze sobą urządzeń. Magazyn jest połączony z pozostałą infrastrukturą browaru systemem Monorail, a jego maksymalna wydajność wynosi 552 palety na godzinę. Do obsługi transportów przygotowano 18 doków załadunkowych.

Obiekt został uruchomiony komercyjnie w czerwcu br., a w ostatnich tygodniach jego wypełnienie sięgało niemal 98 proc. Pełną docelową wydajność magazyn ma osiągnąć w marcu 2027 roku.

– Sama instalacja już dziś pozwoliła nam znacząco skrócić czas przygotowania załadunku. Wcześniej trwało to 60–70 minut, teraz zdecydowana większość załadunków jest przygotowana w czasie poniżej 40 minut, a sam proces załadunku przez operatora zajmuje między 12 a 17 minut – wskazuje Bartosz Bukowiecki.

Prace nad projektem rozpoczęły się w 2023 roku. Warta 230 mln zł inwestycja jest największym dotychczas projektem Kompanii Piwowarskiej w obszarze łańcucha dostaw.

– Jednym z naszych celów strategicznych była konsolidacja naszej sieci dystrybucyjnej, czyli łączenie magazynów, zmniejszanie ich liczby i jednocześnie zwiększanie efektywności i szybkości reagowania na potrzeby klientów. Inwestycja pozwoliła nam na zwiększenie pojemności magazynowej z ok. 23 tys. do 58 tys. palet. To bardzo duży wzrost, który pomaga nam zwiększać udział dostaw bezpośrednich do klienta. Jest to ważne z punktu widzenia efektywności, ale oznacza też szybsze dotarcie do klienta i lepszą odpowiedź na jego zapotrzebowanie – tłumaczy Anna Raczkowska, dyrektorka ds. strategicznego planowania dostaw w Kompanii Piwowarskiej.

Zwiększenie pojemności ma również znaczenie dla samej produkcji. Jak wskazuje spółka, wcześniej możliwości rozlewu piwa bywały ograniczane przez ilość dostępnego miejsca magazynowego. Inwestycja ma też uwzględniać zmiany po stronie odbiorców i rozwój ich własnego zaplecza logistycznego.

– Nie tylko my zmieniamy naszą operację. Konsolidują się nasi klienci, również budują nowoczesne magazyny i mają swoje wymagania. Ta inwestycja pozwala nam im sprostać. Jednym z tych wymagań jest załadunek z doków, który ułatwia klientom rozładowanie produktu i wpływa na ich efektywność. Poza tym jesteśmy w stanie szybciej do nich dotrzeć – mówi Anna Raczkowska.

Większa pojemność magazynu ma też ograniczyć transport między browarem a magazynami pośrednimi. Według szacunków Kompanii Piwowarskiej to szansa na zmniejszenie emisji CO₂ o ponad 2,3 tys. t rocznie. Odpowiada to ok. 5 proc. emisji związanych z transportem produktów firmy. Ograniczanie emisji w logistyce jest częścią strategii „Lepsza Przyszłość 2030”, która zakłada m.in. osiągnięcie neutralności węglowej browarów do końca dekady.

Nowy magazyn jest kolejnym etapem inwestycji poznańskiego browaru związanych m.in. z rozwojem produkcji piw bezalkoholowych i smakowych. Wcześniej spółka inwestowała w linie produkcyjne, a dwa lata temu uruchomiła magazyn aromatów przeznaczony do przechowywania surowców wykorzystywanych przy produkcji tych kategorii.

– Dziś kończymy ten etap, zabezpieczając drogę od produkcji do klienta. Skupiamy się na efektywnym łańcuchu dostaw, w którym mamy wystarczające pojemności magazynowe oraz procesy pozwalające sprawniej zarządzać różnymi partiami produktów i skrócić czas dostaw do naszych klientów – podkreśla Dorota Peter.

Polacy dość dobrze oceniają ogólny stan swojego zdrowia, ale ich odpowiedzi na pytania o szczegóły dotyczące dobrostanu psychicznego i zdrowych nawyków wskazują na szereg problemów – wynika z raportu PZU Zdrowie. 80 proc. badanych deklaruje, że przynajmniej od czasu do czasu odczuwa przewlekłe zmęczenie, w tym 28 proc. twierdzi, że to częste odczucie. Najgorzej swoją kondycję psychiczną oceniają młode pokolenia. Choć Polacy mają coraz większą świadomość zdrowotną, 15 proc. badanych na przestrzeni ostatniego roku nie wykonało żadnego badania profilaktycznego.

– Zdrowie jest jednym z najważniejszych elementów życia Polaków, dlatego wszyscy chcemy wiedzieć, jak ono wygląda. W PZU Zdrowie przygotowaliśmy na ten temat specjalny raport, który dotyczył ponad tysiąca Polaków. 64 proc. z nich ocenia swój stan zdrowia jako dobry i bardzo dobry – mówi w rozmowie z agencją Newseria Czesław Ducki, członek zarządu PZU Zdrowie, współautor raportu.

Według raportu PZU Zdrowie „Epidemia zmęczenia. Polacy nie mają czasu na zdrowie” młodsze pokolenie zdecydowanie częściej deklaruje bardzo dobry stan zdrowia. W grupach 18–24 i 25–29 lat jest to odpowiednio 24 proc. i 23 proc. Ich ocena zdrowia fizycznego jest lepsza niż ocena dobrostanu psychicznego. Jako zły lub bardzo zły określa go 18 proc. w grupie 18–24 lat, a jako dobry lub bardzo dobry – 32 proc.

Odwrotnie jest wśród osób starszych. Respondenci po 60. roku życia najrzadziej deklarują bardzo dobry stan zdrowia (4 proc.), ale jednocześnie najczęściej pozytywnie oceniają swoją kondycję psychiczną (74 proc.).

– Młode pokolenie ma znacznie gorszy dobrostan psychiczny i tutaj widać dużą zmianę in minus. Częściej mają problemy w sferze mentalnej, ale częściej też korzystają z pomocy profesjonalistów, co jest dobrym sygnałem – uważa Czesław Ducki.

W ciągu ostatnich 12 miesięcy z pomocy psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry korzystał co piąty Polak (21 proc.). W grupach 18–24 lat, 25–29 lat oraz 30–39 lat odsetek ten wyniósł kolejno 29 proc., 32 proc. i 33 proc., podczas gdy wśród osób po 60. roku życia tylko 9 proc. 

Jak wskazuje badanie PZU Zdrowie, nawet dobra deklarowana kondycja nie oznacza braku problemów z energią, stresem czy regeneracją.

– Jako Polacy gorzej oceniamy zdrowie psychiczne niż fizyczne, ale zdrowie to nie tylko brak choroby lub jej nasilenie. To również ryzyko jej wystąpienia, które będzie miało konsekwencje w kolejnych latach. Jeżeli popatrzymy na te parametry głębiej, na środowisko, w jakim żyjemy, stres, przemęczenie, zaburzenia, smutek, ta sytuacja wygląda już znacznie gorzej – podkreśla członek zarządu PZU Zdrowie. – Powinniśmy patrzeć na zdrowie szerzej. To jest też poziom naszego komfortu życia, jeżeli chodzi o sen czy naszą kondycję psychiczną. Nie da się rozpatrywać zdrowia jako fizycznego i psychicznego. Nasza fizykalność wpływa na naszą psychikę i odwrotnie.

W ciągu ostatnich trzech miesięcy 80 proc. Polaków deklarowało odczuwanie przewlekłego zmęczenia przynajmniej co jakiś czas, w tym 28 proc. często. Tylko 18 proc. badanych przyznało, że w tym okresie go nie odczuwało.

W grupie osób aktywnych zawodowo często obserwowane są stres, przemęczenie i trudności związane z zachowaniem równowagi między pracą a życiem prywatnym. Co trzeci badany pracownik deklaruje, że odczuwa stres związany z pracą co najmniej kilka razy w tygodniu, a 68 proc. przyznaje, że co najmniej czasami pracuje mimo choroby lub złego samopoczucia, które uzasadniałyby odpoczynek lub zwolnienie lekarskie. Jednocześnie dwie trzecie pracowników deklaruje, że doświadcza symptomów wypalenia zawodowego przynajmniej od czasu do czasu.

– To jest bardzo poważny sygnał alarmowy dla nas wszystkich. Przewlekłe zmęczenie i stres przekładają się na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne, często to jest kwestia wielu lat, zanim nastąpią objawy choroby – podkreśla Czesław Ducki. – Powinniśmy się zatrzymać, zastanowić się i mieć świadomość, że przewlekłe zmęczenie jest czymś bardzo negatywnym, również w sensie medycznym. Będzie się przyczyniało do powstawania chorób albo nasilało te już występujące.

Respondenci najczęściej śpią 6–7 godzin na dobę (39 proc.) lub między 7 a 8 godzin (28 proc.). Jednocześnie co czwarty badany przesypia nie więcej niż 6 godzin na dobę. Sen trwający ponad 8 godzin deklaruje tylko 7 proc. osób.

– Bardzo ważna jest aktywność fizyczna, która wspiera nasze zdrowie, zmniejsza stres i pozwala odreagować napięcia. Istotne jest też budowanie pozytywnych relacji społecznych. W poszczególnych grupach wiekowych jest to niełatwe. To na pewno jest wyzwanie dla młodych osób, które są bardziej narażone na przewlekłe zmęczenie – wyjaśnia Czesław Ducki.

Zdrowotne obawy Polaków skupiają się głównie wokół chorób, które kojarzą się z najpoważniejszymi konsekwencjami dla życia i codziennego funkcjonowania. Największy niepokój budzą nowotwory (40 proc.). Na drugim miejscu znajduje się utrata sprawności i samodzielności w starszym wieku (33 proc), a podium zamykają choroby serca i układu krążenia (30 proc.).

– Profilaktyka jest jednym z najważniejszych elementów dbania o zdrowie. Co istotne, mamy coraz większą świadomość znaczenia profilaktyki dla naszego zdrowia. Już duża część Polaków wie, że trzeba się badać i to jest dobre dla ich zdrowia w perspektywie długoterminowej – wymienia członek zarządu PZU Zdrowie.

Najczęściej wykonywanym badaniem profilaktycznym wśród Polaków są badania krwi (63 proc.). Jednocześnie 15 proc. badanych deklaruje, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie wykonało żadnego z takich badań.

– Profilaktyka ma sens wtedy, kiedy czujemy się zdrowi i nic nam nie dolega. Zależy nam na tym, aby przy zgłaszaniu się na badania diagnostyczne wyłapywać jak najmniejsze zmiany, bo wtedy możemy pójść w głębszą diagnostykę i pokierować pacjenta do konkretnego specjalisty. Wtedy leczenie jest najskuteczniejsze – przypomina Anna Nikołajew-Diak, pielęgniarka i koordynatorka ds. położnictwa w PZU Zdrowie. – W profilaktyce największe znaczenie ma pierwszy kontakt. Bardzo często są nim pielęgniarki i położne. To my częściej widzimy pacjenta niż lekarz i jesteśmy w stanie wyłapać więcej problemów zdrowotnych.

Największymi barierami, które utrudniają wykonywanie badań profilaktycznych, są długi czas oczekiwania na wizytę lub badanie (32 proc.), koszty badań (31 proc.) oraz trudny dostęp do specjalistów (30 proc.). Wśród czynników zniechęcających do wykonywania badań profilaktycznych respondenci wymieniali również brak czasu (20 proc.) i obowiązki zawodowe (10 proc.).

– Z raportu jednoznacznie wynika, że dużą barierą jest dostępność do służby zdrowia. Dlatego zakup pakietów profilaktycznych przez pracodawcę jest bardzo dobrym krokiem. Drugim jest to, co część pracodawców robi, czyli udziela kilku godzin urlopu na badania, żeby pracownik mógł je wykonać w godzinach pracy. To jest bardzo korzystne dla pracownika, ale też w długiej perspektywie dla pracodawcy – tłumaczy Czesław Ducki.

40 proc. badanych uważa, że ich pracodawca dba o zdrowie pracowników, natomiast 41 proc. jest odmiennego zdania. Pracownicy oczekują od pracodawców większego zaangażowania w obszarze zdrowia, szczególnie poprzez rozwój profilaktyki, dodatkowe dni wolne związane ze zdrowiem, wsparcie psychologiczne czy opiekę medyczną dla członków rodziny.

– Nie wolno odkładać profilaktyki na tak zwane jutro. Jutro też będziemy mieć pełny grafik, nie będziemy mieć czasu, natomiast zdrowie nie poczeka. Jako pacjenci powinniśmy się interesować tym, co się dzieje, możemy zgłosić się do programu profilaktycznego, zapytać, będąc przy okazji w przychodni niekoniecznie we własnej sprawie, co jest dla nas dedykowane – radzi Anna Nikołajew-Diak.

Najsilniejszą motywacją do wykonywania badań profilaktycznych jest chęć kontrolowania stanu zdrowia (46 proc.), a jej znaczenie rośnie wraz z wiekiem. Dla młodszych ankietowanych większe znaczenie mają historia chorób w rodzinie, informacje znalezione w mediach oraz wsparcie bliskich. Starsi kierują się natomiast głównie zaleceniami lekarza i własnymi doświadczeniami zdrowotnymi.

– Jeśli zbudujemy wśród młodych osób pozytywne nastawienie do badania się, to jest szansa, że oni później przekażą to dalej swoim dzieciom, osobom z rodziny. W ten sposób będziemy budować wielopokoleniowe pozytywne nastawienie do zdrowia – podkreśla pielęgniarka i koordynatorka ds. położnictwa w PZU Zdrowie. 

Publikacji raportu „Epidemia zmęczenia. Polacy nie mają czasu na zdrowie” – dostępnego na stronie pzuzdrowie.pl – towarzyszyła akcja „Pociąg do Zdrowia” realizowanej przez PZU Zdrowie na dworcach kolejowych w pięciu miastach Polski.  

– W ramach akcji w ciągu jednego dnia przebadaliśmy ok. 700 osób. Mogły one skorzystać z porady specjalistów, kardiologa, dermatologa, ale też pielęgniarki czy dietetyka, mogły wykonać badanie EKG, zbadać poziom glukozy, cholesterolu czy witaminy D – podkreśla członek zarządu PZU Zdrowie. – W ciągu jednego dnia wśród badanych odnieśliśmy ewidentne korzyści. Wykryto jedną chorobę serca u dziecka, dwie osoby miały podejrzenie poważnej choroby onkologicznej i zostały skierowane do dalszej diagnostyki. Wiele zbadanych osób miało negatywne parametry i skierowaliśmy je do dalszego leczenia.

W polskich sądach rośnie liczba postępowań dotyczących kredytów złotowych opartych na wskaźniku WIBOR. Na koniec 2025 roku w pierwszej instancji toczyło się ich ponad 2,7 tys. – wynika z danych przytoczonych w raporcie Instytutu Sobieskiego. Jego autorzy podkreślają, że kwestionowanie kredytów opartych na stawce WIBOR może w skrajnym scenariuszu kosztować sektor bankowy nawet 284 mld zł. Związek Banków Polskich podkreśla, że to kwota nie do udźwignięcia przez sektor i mogłaby się wiązać z przymusową restrukturyzacją części instytucji, co z kolei oznaczałoby poważne konsekwencje dla gospodarki.

– Skala potencjalnych konsekwencji dla przegranych banków byłaby ogromna i znacznie większa niż to, co widzieliśmy w przypadku kredytów frankowych. Oszacowaliśmy, że te konsekwencje wyniosłyby ponad 284 mld zł. To jest suma zbliżona do łącznych kapitałów banków, czyli coś, co mogłoby doprowadzić do prawie wyzerowania kapitału. Niektóre banki by upadły, a inne miałyby poważne problemy z udzieleniem kredytów. Polska gospodarka na pewno by ucierpiała – mówi agencji Newseria Leszek Skiba, prezes Instytutu Sobieskiego, współautor raportu „Wpływ podważania stawki referencyjnej WIBOR na stabilność sektora finansowego oraz na gospodarkę Polski”.

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) jest jednym z kluczowych elementów polskiego systemu finansowego. Wyznacza stopę procentową, po jakiej banki są gotowe pożyczać sobie środki na określony termin.

– WIBOR to wskaźnik ceny pieniądza, czyli coś, co stosują nie tylko banki podczas udzielania kredytów hipotecznych, ale również wiele obligacji Skarbu Państwa. Mamy też aktywa leasingowe, instrumenty pochodne, czyli tak naprawdę jest on sercem polskiej gospodarki. Kwestionowanie go to jest wprowadzenie napięć, ryzyka, niepewności dla polskich i zagranicznych firm na rynkach kapitałowych. To jest coś, co rzutowałoby na bezpieczeństwo finansowe Polaków, którzy zastanawialiby się, czy ich oszczędności są bezpieczne, ale też inwestorów, którzy dzisiaj się zastanawiają, czy kupić obligacje Skarbu Państwa i jaka jest ich cena, co się może z nimi zdarzyć – wyjaśnia prezes Instytutu Sobieskiego.

– Mamy ogromną wartość instrumentów pochodnych opartych na tym wskaźniku. Nawet trudno ją oszacować, ponieważ duża część z nich jest notowana poza polskim rynkiem, na przykład na londyńskiej giełdzie – podkreśla dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.

Raport IS wskazuje, że łączna wartość aktywów finansowych wykorzystujących WIBOR na koniec 2024 roku wynosiła ponad 6 bln zł wraz z instrumentami pochodnymi. To równowartość ok. 167 proc. polskiego PKB. Ponad 1 bln zł przypada na aktywa sektora bankowego i SKOK. Składają się na nie m.in. kredyty hipoteczne (305,6 mld zł), kredyty dla przedsiębiorstw (266,9 mld zł) oraz dłużne papiery wartościowe (280,2 mld zł). Do tego dochodzi rynek obligacji opartych na WIBOR-ze o wartości 480,7 mld zł, w tym obligacje skarbowe za 293,1 mld zł.

Łączne dochody odsetkowe sektora bankowego z kredytów hipotecznych opartych na WIBOR-ze w latach 1997–2025 wyniosły 218,1 mld zł. Ponad 100 mld zł przypada na kredyty nadal aktywne, a 117,4 mld zł na już spłacone. Wartość pobranych opłat i prowizji szacuje się natomiast na 35,2 mld zł. 

– W sytuacji, kiedy mamy do czynienia z istotnym kryzysem bankowym, zawsze pierwszym problemem jest to, że banki przestają udzielać kredytów. Niektórych banków na to nie stać, a inne muszą zadbać o swój podstawowy kapitał – tłumaczy Leszek Skiba.

Według autora raportu w szerszym ujęciu scenariusz powszechnych przegranych banków w sprawach dotyczących WIBOR-u oznaczałby ryzyko przeniesienia kosztów sporów prawnych na wszystkich klientów sektora bankowego poprzez wyższe marże, opłaty i prowizje, a także ograniczoną ofertę produktową.

– Kwestionowanie umowy o WIBOR jest zwiększeniem niepewności prawnej. W przyszłości wyobrażamy sobie taką sytuację, że masowe podważanie wieloletnich umów kredytowych opartych na WIBOR-ze w konsekwencji oznacza, że banki będą pięć razy bardziej się zastanawiać, czy udzielić kolejnego kredytu na dłuższy czas. Niepewność prawna jest czynnikiem, który czasami powoduje, że ktoś nie chce podpisać takiej umowy, kiedy poważne jest prawdopodobieństwo jakiegoś niekorzystnego orzeczenia sądu, a nawet TSUE. Banki mogą preferować kredytowanie klientów na krótszy okres. Wtedy rzeczywiście może dojść do sytuacji, w której trudniej będzie uzyskać kredyt hipoteczny – wyjaśnia prezes Instytutu Sobieskiego.

Jak podkreślono w raporcie IS, 12 lutego 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał orzeczenie, zgodnie z którym zgodność metodologii wskaźnika referencyjnego z przepisami unijnymi nie należy do oceny sądu rozpatrującego spór konsumencki, a sąd powinien się koncentrować na ocenie warunków konkretnej umowy. Prawo unijne nie zobowiązuje banku do przekazywania konsumentowi szczegółowych informacji technicznych o sposobie jego obliczania.

– To państwowy nadzór, w naszym przypadku Komisja Nadzoru Finansowego, wydaje licencję, a więc zgodę na opracowywanie wskaźnika dla tak zwanego administratora, czyli instytucji, która pełni funkcję instytucji opracowującej wskaźnik – tłumaczy prezes Związku Banków Polskich. – Niemniej jednak gdyby doszło do prób podważania w sposób realny, ponieważ na razie to są promile spraw, to miałoby to dramatyczne konsekwencje dla całej gospodarki.

Szacowane łączne koszty dla banków według prawdopodobieństwa pozwu mieszczą się w przedziale od 78,7 mld zł do 283,7 mld zł. Górna granica tego przedziału zbliża się do wartości całego kapitału własnego sektora bankowego, który na koniec 2025 roku wyniósł 322 mld zł. Jednocześnie zgromadzenie kwoty 284 mld zł zajęłoby ok. 15 lat, biorąc pod uwagę, że rezerwy na spory frankowe, tworzone przez sześć lat, sięgnęły ponad 102 mld zł, a rekordowy poziom rezerw zawiązanych w ciągu jednego roku (2023) nie przekroczył 20 mld zł w skali sektora.

– W tych czarnych scenariuszach sektor bankowy nie byłby w stanie zaabsorbować tych strat. Chcę to wyraźnie i jednoznacznie podkreślić. W dużej części sektor musiałby być poddany decyzjom o przymusowej restrukturyzacji, czyli mówimy tu o uporządkowanej likwidacji – podkreśla dr Tadeusz Białek. – Banki nie przygotowują się na czarny scenariusz, ponieważ nie zakładają, że on może nastąpić, przede wszystkim z powodu ustaleń wynikających z wyroku TSUE oraz z uwagi na jednoznaczne stanowiska wszystkich organów nadzoru. Komitet Stabilności Finansowej jako organ nadzoru makroostrożnościowego w swoich stanowiskach jednoznacznie wskazywał, że próby podważania WIBOR-u są skazane na niepowodzenie, że nigdy nie był on przedmiotem żadnych manipulacji, jest właściwie administrowany i licencjonowany.

Liczba postępowań sądowych dotyczących kredytów złotowych opartych na WIBOR-ze stale jednak rośnie. Na koniec 2023 roku w pierwszej instancji toczyły się 654 sprawy rozpoznawcze, rok później było ich 1532, a na koniec 2025 roku – 2728. ZBP podaje, że na koniec lipca było ich ponad 3,8 tys.

– To bardzo mało, biorąc pod uwagę, że mówimy o perspektywie trzech lat, w której takie pozwy były wnoszone. Wedle danych na koniec lipca zapadło 277 wyroków, w których we wszystkich, co do jednego, zarzuty dotyczące WIBOR-u zostały oddalone. Dlatego też banki na czarny scenariusz się nie przygotowują – zapewnia prezes ZBP.

Autorzy raportu Instytutu Sobieskiego przygotowali również rekomendacje dla instytucji nadzorujących.

– Rekomendujemy po pierwsze to, aby główne instytucje z sieci bezpieczeństwa, czyli KNF, NBP, Ministerstwo Finansów, podkreśliły pełnoprawność i bezpieczeństwo WIBOR-u oraz nowej stawki POLSTR, która ma zastąpić WIBOR w przyszłości – podkreśla Leszek Skiba. – Chcemy też zwrócić uwagę na konieczność wzorca umowy na kredyt hipoteczny. On powinien mieć sankcję państwową, czyli w jakimś sensie być zatwierdzony przez któryś z organów. Jeżeli banki udzielają kredytu hipotecznego według pewnego wzorca, to ryzyko prawne jest mniejsze, gwarantuje on bowiem bezpieczeństwo zarówno dla banku, jak i dla klienta. W przyszłości nie powinno to prowadzić do sporów prawnych i może też oznaczać, że banki nie będą skłonne do tego, żeby obciążać takie umowy nadzwyczajnie dużymi marżami.

Komisja Transportu i Turystyki (TRAN) Parlamentu Europejskiego pracuje nad pakietem pasażerskim, który w maju br. zaproponowała Komisja Europejska. Jednym z jego założeń jest wprowadzenie jednego wspólnego biletu kolejowego, czyli możliwości łączenia ofert różnych przewoźników w jednej transakcji. Polscy europarlamentarzyści, uczestniczący w pracach, podkreślają, że nowe rozwiązanie ułatwi życie pasażerom, ale nie wiadomo, jakim obciążeniem będzie dla małych przewoźników regionalnych.

– Unia Europejska w najbliższych miesiącach chce przedstawić jeden wspólny bilet kolejowy, żebyśmy poprzez aplikację w telefonie mogli zarezerwować jeden łączony bilet, który mógłby obowiązywać w całej Europie. Będziemy rezerwowali go na specjalnej platformie, w aplikacji w telefonie i będzie obowiązywała jedna cena – mówi agencji Newseria Dariusz Joński, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Jeden wspólny bilet kolejowy jest częścią pakietu pasażerskiego (Passenger Package) zaproponowanego przez Komisję Europejską w maju br. Pasażerowie będą mogli znaleźć, porównać i kupić usługi różnych operatorów kolejowych w ramach jednego biletu, który można kupić podczas jednej transakcji na wybranej przez siebie platformie.

– To będzie niesamowity skok cywilizacyjny. Chcemy ułatwień i tego, żeby pasażer odczuł, że oprócz szybkiej kolei będzie szybki proces rezerwacji. Obecnie, jeśli jedzie z Łodzi do Paryża i przesiada się na przykład w Berlinie, to musi wysiąść z pociągu, poszukać kasy, kupić bilet, zarezerwować dodatkowy czas. Cóż z tego, że mamy szybką kolej, kiedy podróżny musi się martwić o to, żeby poszukać kasy biletowej. A tak w Łodzi kupi jeden bilet i nawet jeśli będzie miał się dwukrotnie przesiąść, to na nim przemierzy całą Europę – tłumaczy Dariusz Joński.

Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej pasażerowie kolei mają mieć zapewnioną nową, pełną ochronę swoich praw. Ma ona obejmować pomoc, zmianę trasy, zwrot kosztów i rekompensatę dla pasażerów z jednym biletem u różnych operatorów, którzy się spóźnią na przesiadkę.

– W swoich założeniach jednolity bilet kolejowy wychodzi naprzeciwko potrzebom pasażerom, tak jak w przewozach lotniczych. Czyli kupujemy jeden bilet na jednej stronie, a nie szukamy na dziesięciu. Możemy kupić go na różne połączenia różnych przewoźników i jeżeli jeden nas nie dowiezie na czas, to wtedy bylibyśmy jako pasażerowie kolejowi uprawnieni do odszkodowań, noclegu, zwrotu pieniędzy za bilet – podkreśla Elżbieta Łukacijewska, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej oraz EPL.

Badanie Eurobarometru z 2025 roku pokazuje, że z usług rezerwacji biletów online korzysta 76 proc. Europejczyków. Jednocześnie gdy w grę wchodzą podróże koleją, 25 proc. respondentów zadeklarowało trudności z rezerwacją biletów kolejowych obsługiwanych przez wielu przewoźników, a 43 proc. w ogóle nie rezerwowało takich podróży.

– Największym wyzwaniem nie jest aplikacja, tylko wspólne rozliczanie się między spółkami kolejowymi z całej Unii Europejskiej. Wiele krajów członkowskich ma kolej, ale w większości z nich nie obowiązuje odszkodowanie, jeśli pociąg się spóźni. Ono obowiązuje w liniach lotniczych. A chcemy, żeby obowiązywało nie po to, żeby linie kolejowe płaciły odszkodowanie, tylko po to, żeby miały motywację do przyjeżdżania punktualnie, ponieważ tylko wtedy system przesiadkowy ma sens. Są obecnie kraje, i to sąsiadujące z nami, które mają opóźnienia na poziomie 40 proc., więc bardzo dużo – podkreśla europoseł KO.

Komisja chce wprowadzić również nowe obowiązki dla platform biletowych i operatorów, aby zapewnić sprawiedliwy dostęp do sprzedaży biletów i neutralną prezentację ofert podróży.

– Jeżeli te obciążenia, które zakłada Komisja, przełożymy na małe spółki, one mogą po prostu nie udźwignąć ciężaru i kosztów. Tutaj jest wątpliwość, czy są administracyjnie do tego przygotowane. Ale sama idea, żeby to pasażer był w centrum funkcjonowania kolejowych linii pasażerskich, jest bardzo istotna. Zobaczymy, jakie przepisy ostatecznie ujrzą światło i jak mocno będą wspierać pasażerów. Na pewno jest to absolutnie dobry kierunek i oczekiwany przez pasażerów – uważa Elżbieta Łukacijewska. – Operatorzy regionalni to są często małe przedsiębiorstwa, które działają w jednym regionie, ale też łączą podróż. Pasażerowie korzystają z tych pociągów, przesiadają się potem na inne, dalekobieżne. Te wymogi i koszty mogłyby być dla operatorów sporym obciążeniem. Sama jestem ciekawa, jak polski rząd i spółki podejdą do tych przepisów.

– Przekazywanie przez spółki kolejowe informacji handlowych jest pewnym zagrożeniem, ale to nie jest bariera, której nie przejdziemy przy tym projekcie. Pamiętajmy, że finalnie podróżny będzie zadowolony, ponieważ będzie miał jeden tańszy bilet, jedną aplikację, a spółki kolejowe więcej pasażerów. Jeśli ktoś kupi bilet w Polsce i dojedzie na drugi kraniec Europy, to będzie w stanie zrezygnować z samolotu czy samochodu i wsiąść do pociągu – wyjaśnia Dariusz Joński.

Komisja Europejska podkreśla, że przewoźnicy kolejowi zyskają również możliwość sprzedaży swoich biletów za pośrednictwem głównych krajowych platform biletowych, należących do dotychczasowych przedsiębiorstw kolejowych o znaczącej pozycji rynkowej. Zmiany mają sprawić, że usługi nowych przewoźników będą łatwe do znalezienia i będzie można je bezpiecznie łączyć z usługami oferowanymi przez innych.

– Jest przychylność wszystkich frakcji politycznych w Parlamencie do wprowadzenia jednego wspólnego biletu kolejowego w całej Europie, żeby to była jedna wspólna aplikacja i dość konkurencyjne ceny – podkreśla Dariusz Joński.

Jak wynika z danych Urzędu Transportu Kolejowego, wskaźnik punktualności przewozów pasażerskich w tym roku (w okresie styczeń – czerwiec) wahał się od 84 do 92 proc., w zależności od miesiąca. W okresie od stycznia do lipca 2026 roku polskie pociągi obsłużyły 269,87 mln pasażerów. Najwięcej z nich skorzystało z połączeń przewoźnika Polregio (21,95 proc. udziału w liczbie przewiezionych pasażerów). Na drugim miejscu znalazło się PKP Intercity (20,06 proc.), a na trzecim – Koleje Mazowieckie (16,44 proc.) – wskazują dane UTK.

Dobry pomysł to za mało, żeby zbudować start-up – podkreślali eksperci podczas PARP Future Camp 2026. Początkujący founder powinien najpierw sprawdzić, czy jego produkt odpowiada na rzeczywistą potrzebę, czy znajdą się klienci gotowi go kupić i czy będzie w stanie dostarczyć im obiecaną wartość. Równie ważne jest stworzenie zespołu o uzupełniających się kompetencjach, a na kolejnych etapach – wsparcie mentorów, którzy pomogą zweryfikować założenia biznesowe i przygotować firmę do rozwoju.

– Pierwszym krokiem foundera powinien być eksperyment biznesowy, czyli zbudowanie odpowiednich ram działań, które pozwolą się upewnić, że pomysł będzie się sprzedawał i znajdzie się wystarczająco dużo ludzi, którzy będą chcieli go kupić. Z drugiej strony trzeba sprawdzić, czy rzeczywiście jestem w stanie dostarczyć wartość, którą obiecuję rynkowi. Dopiero kiedy się o tym przekonamy, proponuję podejmować dalsze kroki związane z zakładaniem spółki – mówi agencji Newseria Łukasz Sztern z Polskiego Funduszu Rozwoju.

Raport PFR „Co blokuje polskich startupowców? Wyzwania i perspektywy zmiany” wskazuje, że wśród barier w rozwijaniu projektów absolwenci Szkoły Pionierów PFR wymieniali niedopasowanie produktu do potrzeb rynku, zbyt małe zainteresowanie potencjalnych klientów oraz brak strategii działania po zakończeniu programu.

– Jest taka anegdota o Churchillu, który skarżył się, że ma 10 generałów, z czego dziewięciu jest złych. Problem w tym, że nie wie, który jest dobrym. Tak samo jest z pomysłami na biznes. Dziennie możemy mieć multum pomysłów, ale dopóki nie przetestujemy ich w praktyce, nie mamy pewności, czy coś złapie na rynku. Weryfikacja rynkowa jest absolutnie kluczowa i powinien ją jak najszybciej przeprowadzić bezpośrednio pomysłodawca. Nie należy zlecać jej innym podmiotom. Jeśli chcemy szukać pomysłów na biznes, możemy zaczynać od problemów, z którymi sami mamy do czynienia na co dzień, ale trzeba uważać, żeby nie było to coś absolutnie niszowego – ocenia Maciej Majewski, prezes Accelpoint, firmy prowadzącej programy akceleracyjne i inkubacyjne oraz łączącej start-upy z inwestorami.

Z raportu „Global Entrepreneurship Monitor. Polska 2025”, przygotowanego przez PARP i Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, wynika, że kluczową barierą powstrzymującą ludzi przed założeniem start-upu, wskazywaną przez przedstawicieli tego typu podmiotów, jest brak kapitału. Dla niemal 70 proc. badanych jest to czynnik o bardzo dużym znaczeniu, a dla pozostałych 30 proc. ma przynajmniej średnie znaczenie. Analiza wskazuje również, że istnieje szereg mocno ze sobą skorelowanych czynników: niedobór umiejętności zarządzania firmą, brak wiedzy branżowej i specjalistycznej niezbędnej do rozpoczęcia działalności oraz brak pomysłu na biznes.

– Osoba, która ma dobry pomysł, stoi przed dwoma rodzajami wyzwań. Pierwsze polega na tym, że zazwyczaj nikt nie jest omnibusem. Dlatego mając dobry pomysł technologiczny czy rynkowy, warto poszukać osoby, która pod względem kompetencji i osobowości uzupełni foundera. Jeżeli jestem dobrym naukowcem, zazwyczaj brakuje mi kompetencji sprzedażowych i warto uzupełnić je przy pomocy innych osób – wskazuje Łukasz Sztern.

Z raportu „Polskie Startupy 2025” Fundacji Startup Poland wynika, że krajowe start-upy najczęściej tworzą zespoły liczące nie więcej niż 10 osób, a 20 proc. nie zatrudnia nikogo poza founderem.

– Nie każdy founder musi być frontmanem. Start-upy tworzą ludzie, którzy łączą różne kompetencje. Jeden z założycieli może być bardziej skupiony na programowaniu, a drugi lepiej rozumieć założenia biznesowe oraz wiedzieć, jak promować markę i start-up. Dzięki mediom społecznościowym można dotrzeć do grup, które mogą potrzebować naszego produktu, i pokazać im go w autentyczny sposób – mówi Hubert Adamczyk, ekspert Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Dane GEM Polska 2025 pokazują wyraźną zmianę w strukturze polskiej przedsiębiorczości. W ciągu 14 lat odsetek dorosłych Polaków prowadzących młode firmy, działające nie dłużej niż 3,5 roku, zmniejszył się z 9,1 do 2,5 proc. Jednocześnie udział osób prowadzących firmy dojrzałe, obecne na rynku ponad 3,5 roku, wzrósł z 5 do 12,8 proc. Polska ma najniższy wśród 51 badanych krajów odsetek dorosłych prowadzących młode firmy.

– Starsze pokolenie founderów w dużym stopniu opierało się na swoich umiejętnościach technologicznych. Świadomość tego, że budowanie dobrej technologii i budowanie dobrego produktu to dwie zupełnie różne rzeczy, jest dziś coraz większa. Tworzenie produktów, które dobrze się sprzedadzą na rynku, testowanie założeń o tym, co i za ile powinniśmy sprzedawać, to coś, w czym dzisiejsi start-upowcy są coraz lepsi. Mogą się bowiem uczyć od osób, które już osiągnęły sukces, wróciły do Polski albo od początku budowały swoje spółki w Polsce – wskazuje Aleksandra Pędraszewska, partner w Vastpoint Ventures.

Jak podkreśla, właśnie dlatego konieczna jest współpraca z mentorami i przedstawicielami firm, które już osiągnęły sukces.

– Dzisiaj młodzi founderzy, którzy dopiero wchodzą na rynek start-upowy, mierzą się z podobnymi problemami jak ich poprzednicy: znalezieniem odpowiedniego klienta oraz sprawdzeniem, czy i komu ich produkt jest potrzebny. W czasach, kiedy wiele produktów i oprogramowania powstaje za pomocą AI, dużym wyzwaniem jest odpowiednie zdefiniowanie produktu, żeby nie stworzyć po prostu AI slopa, będącego wypadkową słabych decyzji o tym, komu i co chcemy sprzedawać – mówi Aleksandra Pędraszewska.

Tego typu wsparcie obejmują też programy prowadzone przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Pomagają one zweryfikować pomysł, przygotować produkt i model biznesowy, a następnie rozwijać start-up i szukać klientów czy inwestorów. Program Laboratorium Innowatora oferuje wsparcie osobom, które mają innowacyjny pomysł, ale są jeszcze przed etapem rozwijania firmy. Uczestnicy otrzymują bezpłatne wsparcie ekspertów i mentorów, a sam pomysł jest weryfikowany pod kątem biznesowym i konfrontowany z otoczeniem rynkowym, w tym z potencjalnymi klientami. Program ma pomóc ocenić, czy pomysł może stać się produktem lub usługą, zanim jego rozwój będzie wymagał większych nakładów.

Z kolei Platformy Startowe prowadzą start-up dalej – od pomysłu do produktu, który można zaoferować na rynku. W ramach indywidualnego programu inkubacji founderzy pracują z menedżerem inkubacji, ekspertami i mentorami nad rozwojem produktu, modelem biznesowym i przygotowaniem pierwszej wersji produktu. Po zakończeniu inkubacji firmy mogą się ubiegać o dofinansowanie do 600 tys. zł na dalszy rozwój, w ramach odrębnego komponentu programu.

Materiał powstał podczas PARP Future Camp 2026, wydarzenia współfinansowanego w ramach programów Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Polacy oczekują, że szkoła zadba o wszystko: wyposaży w wiedzę, pozwoli zdobyć umiejętności, wychowa czy uwrażliwi na drugiego człowieka, zapewniając przy tym dobrą atmosferę oraz sprawiedliwe traktowanie uczniów i uczennic. Takie wnioski płyną z raportu „Szkoła do życia” przygotowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej. Wygórowane oczekiwania przekładają się na surową ocenę współczesnej szkoły – tylko jedna czwarta badanych ocenia ją  dobrze, a ponad jedna trzecia źle.

– W raporcie „Szkoła do życia” pokazujemy, jak wysokie, zróżnicowane i szerokie są nasze oczekiwania wobec szkół. Oczekujemy od nich zarówno przygotowania do życia, jak i wychowania czy zapewnienia przestrzeni dla relacji rówieśniczych. Pokazujemy też, jak te bardzo wygórowane oczekiwania przekładają się na relatywnie surową ocenę szkoły. Jako społeczeństwo dosyć często formułujemy krytyczne opinie o niej, ale w naszym raporcie stawiamy tezę, że częściowo to nie kryzys szkoły, ale raczej jej wizerunku i tego, jak o niej mówimy – mówi agencji Newseria dr Jędrzej Witkowski, prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej.

W badaniu Minds & Roses, przeprowadzonym na potrzeby raportu w marcu 2026 roku na grupie tysiąca osób w wieku 18–65 lat, za ważne obszary działania szkoły ankietowani najczęściej wskazywali naukę praktycznych umiejętności życiowych (81 proc.), przygotowanie do pracy i życia zawodowego (80 proc.), a także rozwój podstawowych kompetencji (80 proc.). Najniżej pod względem znaczenia badani wskazali naukę krytycznego myślenia (72 proc.). Każdy z 21 badanych obszarów działania szkoły okazał się ważny dla co najmniej 70 proc. Polaków.

– Lista naszych oczekiwań jest bardzo długa. Właściwie jest koncertem życzeń, a oczekujemy wszystkiego, począwszy od tego, że szkoła przygotuje do egzaminów, kończąc na tym, że będzie w niej dobra atmosfera i będzie wspierała budowanie relacji w klasie – podkreśla Magdalena Tędziagolska z firmy Badania i Działania, partnera merytorycznego badania.

Zaledwie co czwarty Polak ocenia współczesną szkołę dobrze, 36 proc. źle, a kolejne 36 proc. wystawiło jej ocenę neutralną. Wśród grup wiekowych najsurowsi są najmłodsi. Negatywnie ocenia ją 46 proc. osób w wieku 18–25 lat.

– To może być alarmujące, ale ten obraz nie jest jednoznaczny. Na pewno warto się przyjrzeć, kto jak tę szkołę ocenia, kto ją ocenia lepiej, a kto gorzej. W spojrzeniu ogólnym rzeczywiście 25 proc. mówi, że jest zadowolonych z tego, jak szkoła funkcjonuje. Kiedy pytamy o konkretne rzeczy, na przykład o atmosferę w szkole, na ile uczy krytycznego myślenia czy o inne jej zadania, to jesteśmy już trochę bardziej pozytywni w ocenie – zaznacza Magdalena Tędziagolska.

Żaden z 21 obszarów działania szkoły nie został oceniony gorzej niż funkcjonowanie szkoły ogółem. Średni odsetek dobrych ocen wyniósł 36 proc. Ankietowani najwyżej oceniają to, jak szkoła przygotowuje do egzaminów (48 proc.), pracuje z uczniami szczególnie uzdolnionymi (45 proc.) i przekazuje wiedzę o świecie (44 proc.). Najsłabiej to, jak przygotowuje do życia, czyli uczy praktycznych umiejętności, krytycznego myślenia (po 29 proc.) czy rozwiązywania problemów (31 proc.).

– Na ocenę wpływa nasze doświadczenie. Jeśli jesteśmy rodzicami, to bardziej pozytywnie oceniamy szkołę. Jeśli mamy dobre doświadczenia, wspomnienia z nią związane, to też wpływa to na naszą ocenę – wyjaśnia przedstawicielka firmy Badania i Działania.

Wśród osób pozytywnie oceniających szkołę 33 proc. dobrze wspomina swoje szkolne doświadczenia. 39 proc. miało wielu ważnych nauczycieli, a 29 proc. to rodzice dzieci w wieku 7–19 lat.

– Młode osoby są najbardziej krytyczne w ocenie szkoły. Co więcej, one są najbardziej krytyczne w ocenie jej bardzo konkretnych wymiarów, związanych z budowaniem wspólnoty, z tym, na ile szkoła buduje wspólnotę, na ile jest dobra atmosfera w szkole, ale też na ile czują, że wspiera ona ich podmiotowość i samodzielność – zaznacza Magdalena Tędziagolska. – Zdaniem młodych szkoła się nie do końca z tego wywiązuje. Wynika to pewnie z różnych rzeczy. My w tym badaniu tego nie eksplorowaliśmy, ale patrząc na kondycję psychiczną młodych ludzi i na to, jak bardzo są samotni w dzisiejszym świecie, to możemy tej odpowiedzi poszukać w innych danych.

Według autorów raportu na niską ocenę szkoły składają się dwa zjawiska, czyli kryzys jej wizerunku i realne słabości. Ich zdaniem pierwsze wymaga zmiany opowieści o szkole, drugie – zmiany funkcjonowania samej szkoły.

– Mamy do czynienia z kryzysem wizerunku szkoły. Na pewno nie możemy powiedzieć, że ona działa świetnie i nie musimy nic robić, ponieważ tak nie jest. Z drugiej strony widać, jakie głosy dominują w debacie o tym, jak mówi się o szkole. Chociażby w mediach więcej słyszymy o sytuacjach trudnych, o problemach, niż o tym, jak wysokie wyniki polscy uczniowie osiągają w badaniach PISA – uważa ekspertka.

Polacy częściej chcą, aby rolą szkoły było nauczenie młodych, jak się uczyć, a nie proste przekazywanie wiedzy (51 proc. wobec 25 proc.). Ważniejsze jest rozwijanie kompetencji takich jak krytyczne myślenie, współpraca i kreatywność niż skupienie się na wiedzy przedmiotowej (54 proc. wobec 19 proc.), podobnie jak wszechstronny rozwój ucznia jest ważniejszy niż przygotowanie do egzaminów (59 proc. wobec 18 proc.).

Częściej chcemy szkoły przyjaznej (55 proc.), a nie wymagającej (20 proc.), oraz rozwijającej wewnętrzną motywację i samodyscyplinę (56 proc.) zamiast uczącej reguł i ich egzekwującej (19 proc.). Ważniejsze dla badanych jest również to, jak uczniowie czują się w szkole (50 proc.), niż osiągane przez nich wyniki (22 proc.).

– Widzimy, że są dwa ważne wymiary: szkoła praktyczna i szkoła przyjazna. Ta pierwsza to szkoła, w której do obecnego procesu edukacyjnego dodamy więcej zadań i pracy wspólnej. Trochę bardziej pokażemy jej przydatność i zastosowanie w życiu dorosłym, ponieważ my jako Polacy czujemy, że szkoła przede wszystkim powinna nas też przygotowywać do życia w przyszłości – podkreśla Konrad Siwiński, senior partner w Minds & Roses. – Z drugiej strony widzimy potrzebę przejścia do szkoły przyjaznej, czyli takiej, która będzie pamiętać o uczniu, nauczycielu, całej społeczności i dbać o to, żebyśmy się tam dobrze czuli.

– Jeśli mówimy o tym, jak zmieniać polską szkołę, to mówimy o kilku krokach. Jeżeli chcemy zmierzać w stronę szkoły bardziej przyjaznej i praktycznej, to przede wszystkim jako społeczeństwo musimy w tę szkołę uwierzyć. Musimy uwierzyć, że ona jest dobrym miejscem dla naszych dzieci i że jest instytucją, która może się dynamicznie zmieniać i odpowiadać na te potrzeby – podkreśla dr Jędrzej Witkowski. – Po drugie, musimy też szkole trochę, kolokwialnie mówiąc, odpuścić. Nasze oczekiwania są bardzo wygórowane i zróżnicowane. Nie ma de facto takiej instytucji, która na te wszystkie oczekiwania potrafi odpowiedzieć. Musimy sobie je trochę urealnić. Pod hasłem „odpuść szkole” mieści się przekonanie, że musimy wyjść z koła wysokich oczekiwań, rozczarowania i frustracji, która potem zatruwa te szkolne relacje.

Od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie zginęło lub zostało rannych ok. 4 tys. dzieci. Ponad 20,5 tys. zostało deportowanych lub przymusowo przemieszczonych – wynika z danych przywoływanych przez Unię Europejską. W tym roku Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy uznała deportacje i przymusowe transfery dzieci przez rosyjskie władze oraz ich wymuszone zaginięcia za zbrodnie przeciwko ludzkości. 28 września Rada UE objęła sankcjami kolejne osoby i podmioty odpowiedzialne za deportacje ukraińskich dzieci i ich przymusową asymilację.

– Tego lata każdego dnia w ukraińskie miasta uderzały kolejne pociski. W Krzywym Rogu w środku dnia rosyjskie drony uderzyły w zatłoczoną galerię handlową. A potem uderzyły po raz kolejny – ich zamierzonym celem byli ratownicy, którzy pośpieszyli z pomocą. To nie jest po prostu wojna. To jest celowa strategia terroru – podkreśliła podczas orędzia o stanie Unii (SOTEU), wygłoszonym we wrześniu w Parlamencie Europejskim, Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej.

Według danych Misji ONZ ds. Monitorowania Praw Człowieka w Ukrainie (HRMMU) od stycznia do sierpnia 2026 roku w Ukrainie zginęło co najmniej 2222 cywilów, a 13 058 zostało rannych. Łączna liczba ofiar była o 55 proc. wyższa niż w tym samym okresie ubiegłego roku i już po ośmiu miesiącach przekroczyła bilans całego 2025 roku. We wrześniu liczba ofiar nadal rosła – do 24 września ONZ odnotowała co najmniej 200 zabitych i 1234 rannych cywilów.

– Putin pochodzi ze służb komunistycznych i stosuje starą ruską metodę uderzania w ludność cywilną, w najsłabsze osoby. Powinniśmy ten temat podnosić, ujawniać, mówić o tym jak najgłośniej – podkreśla Krzysztof Brejza, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.

Wśród ofiar są tysiące dzieci. Jak podawał w sierpniu br. UNICEF, od lutego 2022 roku ONZ zweryfikowała 3946 przypadków dzieci zabitych lub rannych w Ukrainie, przy czym rzeczywista liczba może być wyższa. W lipcu br. zginęło 17 dzieci, a 166 zostało rannych. Jak podaje UNICEF, był to pod tym względem najgorszy miesiąc od kwietnia 2022 roku.

Jednym z dzieci rannych w rosyjskich atakach jest 10-letnia Oleksandra Paskal. Miała sześć lat, kiedy rosyjski pocisk trafił w jej dom. Dziewczynkę wydobyto spod gruzów. Przez dwa tygodnie była w śpiączce, a w wyniku odniesionych obrażeń straciła lewą nogę.

– Sasza się nie poddała. Zaledwie siedem miesięcy po ataku wróciła do sali gimnastycznej – dzięki protezie. Trenowała więcej niż wcześniej i zaczęła zdobywać złote medale – podkreśliła na sesji plenarnej PE Ursula von der Leyen. – Latem tego roku podróżowała po całym świecie w ramach tournée „Taniec wolności” [ang. „Dance of Freedom”]. Pragnie pokazać całemu światu, jak Ukraińcy stawiają opór w walce o wolność.

W ramach „Tańca wolności” Oleksandra występowała m.in. w Paryżu, Nowym Jorku, Rio de Janeiro i Tokio.

– Mimo że nie mam nogi, chcę iść naprzód. Zawsze uprawiałam gimnastykę artystyczną, zarówno przed wojną, jak i po wojnie będę ją uprawiać. Oczywiście z nogą byłoby łatwiej. Mam nadzieję, że bez niej też będzie mi łatwo. Być może nie będę w stanie wykonać niektórych ruchów, ale będę się starać – mówi Oleksandra Paskal.

– Pokazanie historii tej dziewczynki było bardzo ważne. Uważam, że na wszystkich nas spoczywa obowiązek informowania ludzi o tym, co się tam dzieje – podkreśla Krzysztof Brejza.

Według Rady UE od początku pełnoskalowej wojny ponad 20,5 tys. ukraińskich dzieci zostało deportowanych lub przymusowo przemieszczonych do Rosji lub na okupowane terytoria. Działaniom tym towarzyszy przymusowa asymilacja, w tym indoktrynacja i edukacja o charakterze zmilitaryzowanym.

W marcu br. Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy uznała deportacje i przymusowe transfery dzieci dokonywane przez rosyjskie władze oraz ich wymuszone zaginięcia za zbrodnie przeciwko ludzkości. Komisja poinformowała wtedy, że zweryfikowała deportację lub przymusowy transfer 1205 dzieci z pięciu regionów Ukrainy do Rosji lub na inne okupowane obszary Ukrainy. Około 80 proc. dzieci objętych tymi udokumentowanymi przypadkami nie wróciło do domów.

– Jako Parlament Europejski kolejny raz wezwaliśmy Rosję do zwrotu uprowadzonych dzieci z Ukrainy. Trzeba nazywać Rosję takim państwem, jakim jest – państwem terrorystycznym – ocenia europoseł. – Musimy zmienić nasze postrzeganie Rosji. Jej nie chodzi, żeby narzucić jakiś światopogląd, ale żeby zniszczyć naszą cywilizację, zniszczyć świat, w jakim funkcjonujemy. To państwo destrukcji, niestety często uderzające też w najsłabszych – dzieci, kobiety, starszych ludzi.

28 września Rada UE nałożyła sankcje na kolejne 10 osób i 17 podmiotów odpowiedzialnych za tego typu działania. Na liście znalazły się m.in. Komisja Turystyki Miasta Moskwy, obozy dla dzieci i ośrodki sportowe w Rosji oraz na okupowanych terytoriach Ukrainy, wykorzystywane do działań związanych z indoktrynacją, edukacją propagandową i integracją dzieci z rosyjską tożsamością. Sankcjami objęto również prezydenta Tatarstanu Rustama Minnichanowa za ułatwianie nielegalnej deportacji ukraińskich dzieci do obozów znajdujących się w jego regionie oraz państwowy obóz dziecięcy Songdowon w Korei Północnej, który według Rady UE uczestniczył w programach wywożenia ukraińskich dzieci z okupowanych terenów.

Z danych OECD wynika, że polska gospodarka podwoiła swoje rozmiary w ciągu ostatnich dwóch dekad. W latach 2005–2021 realny PKB w przeliczeniu na mieszkańca wzrósł o 3,9 proc., szybciej niż w sąsiednich krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz dwukrotnie powyżej średniej OECD. Młodzi przedsiębiorcy przyczyniają się do promocji kraju za granicą, ale eksperci podkreślają, że Polacy wciąż zmagają się z kompleksami.

– Polskie pochodzenie jest zdecydowaną przewagą. My jako naród, co widzimy przez ostatnie 30 lat, potrafimy wyciągnąć się z głębokiego, ciemnego miejsca. Mamy zmysł do kombinowania, nie ma, że się nie da. Mam w firmie pana złotą rączkę, który mówi: panie Adamie, ludzie latają w kosmos, wszystko się da. I to jest taki mindset, który jesteśmy w stanie przenieść od góry do dołu. Oczywiście mamy też świetne uczelnie techniczne, ale też podejście, że zagryzamy zęby i idziemy do przodu – mówi agencji Newseria Adam Wiśniewski, współzałożyciel i dyrektor techniczny AI Clearing, podczas PARP Future Camp 2026.

W 2025 roku eksport wysokich technologii (high-tech) z Polski wzrósł 14. rok z rzędu, osiągając rekordową wartość 41 mld euro. Tym samym był o 8,9 proc. większy niż rok wcześniej – wynika z danych Eurostatu, na które powołują się analitycy Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) w raporcie „Innowacyjność Polski – marzec 2026”. Polska była w ubiegłym roku ósmym największym eksporterem high-tech w UE pod względem wartości. Za zdecydowaną większość eksportu odpowiadały cztery kategorie: elektronika – komunikacja, komputery i maszyny biurowe, lotnictwo i aparatura badawczo-rozwojowa.

Z kolei Polski Instytut Ekonomiczny za Comextem podaje, że komputery i serwery stały się drugą pozycją eksportową (po częściach samochodowych). Jeszcze w 2024 roku były na siódmej pozycji. Ta kategoria jest też głównym motorem wzrostu wartości polskiego eksportu. Sprzedaż zagraniczna komputerów i serwerów w I półroczu 2026 roku wzrosła o 53 proc. r/r, do poziomu 6,1 mld euro.

– Polska ma być z czego dumna. Posiadamy wielu twórców, którymi możemy się szczycić. Mamy też dziedzictwo kulturowe, które warte jest publikowania zarówno w kraju, jak i poza nim. Polska posiada kulturę, kuchnię, historię, którą powinna promować. To powinno być podstawą naszej twarzy za granicą. Ilekroć pokazujemy się jako przedsiębiorcy, obywatele, studenci, powinniśmy być pewni, że pokazujemy to, co jest dla nas najlepsze – podkreśla Maciej Nadzikiewicz, członek Rady Powierniczej Wikimedia Foundation.

Rozwojowi innowacyjnych firm, ich ekspansji zagranicznej i promowaniu polskich rozwiązań za granicą ma służyć także publiczne wsparcie. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości prowadzi programy skierowane do start-upów o potencjale międzynarodowym. Programy te obejmują m.in. akcelerację, rozwój kompetencji biznesowych i przygotowanie do wejścia na zagraniczne rynki. Jednym z przykładów jest Startup Booster Poland – Startups Exchange w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), w którym we wrześniu PARP uruchomił nabór wniosków. Maksymalna wartość wsparcia wynosi 100 tys. zł, a start-upy mogą korzystać z akceleracji m.in. w USA, Niemczech i Szwecji.

PARP wspiera młodych innowatorów planujących ekspansję zagraniczną także poprzez takie programy jak „Startups Are Us” czy „Promocja marki innowacyjnych MŚP” finansowanych z FENG. Wsparcie ma umożliwiać rozwijanie działalności eksportowej mikro-, małych i średnich firm oraz budowanie relacji biznesowych i pozyskiwanie nowych partnerów handlowych. Kolejny nabór planowany jest na listopad 2026 roku. 

Polacy w badaniu CBOS zapytani o to, z czego mogą być dumni, w pierwszej kolejności wskazywali na historię Polski (24,3 proc.). Na drugim miejscu znalazła się zdolność Polaków do łączenia się i wspólnego działania w czasie kryzysu (10,6 proc.), a na trzecim obecna polityczna i gospodarcza pozycja Polski, a także sukcesy ostatnich trzydziestu paru lat, które ją do niej doprowadziły (10 proc.).

– Najlepszym przykładem jest młode pokolenie polskich przedsiębiorców, w tym Mati Staniszewski, który swoją firmę „sprowadził” do Polski na Homecoming w Warszawie, żeby pokazać całemu światu i swoim inwestorom, jak wygląda Polska – uważa członek Rady Powierniczej Wikimedia Foundation.

Mati Staniszewski to współzałożyciel i dyrektor generalny ElevenLabs, platformy sztucznej inteligencji do generowania i klonowania głosu oraz dubbingu. Firma założona w 2022 roku jest wyceniana na ok. 11 mld dol., a jej modele obsługują ponad 70 języków. Z perspektywy biznesowej jest to start-up brytyjsko-amerykański o polskich korzeniach. W czerwcu br. w Warszawie odbył się ElevenLabs Summit, na którym twórcy innowacji zaproponowali swoje nowe rozwiązania. Wydarzenie zgromadziło ok. 2,5 tys. osób z Polski i Europy. Uczestniczył w nim również prezydent Karol Nawrocki.

– Mamy wielu młodych polskich przedsiębiorców, którzy są dumni z tego, że są Polakami. Wykorzystują swoje platformy i majątki do tego, żeby promować Polskę za granicą. Wystarczy pokazywać to, z czego jesteśmy dumni, a nie to, czego się wstydzimy – podkreśla Maciej Nadzikiewicz.

– W Polsce jesteśmy jednak nauczeni wstydu. Wstydzimy się, staramy się być grzeczni, nikogo nie urazić, nie podchodzić, nie zagadać albo zagadać raz, a nie pięć czy 10razy. A powinniśmy się odrzeć z tego wstydu i to jest najtrudniejsze – uważa Adam Wiśniewski.

Z badania Polskiej Organizacji Turystycznej „Obcokrajowcy o Polsce 2025” wynika, że w opinii obcokrajowców Polska to kraj wart poznania, o bogatym dziedzictwie i historii (96 proc.), pełen energii życiowej (83 proc.), nowoczesny (73 proc.), zdrowy i ekologiczny (67 proc.), a także podobny do krajów Europy Zachodniej (53 proc.).

– Nie powinniśmy się wstydzić, nie powinniśmy mieć kompleksów ani skupiać się na tym, jak zostaliśmy historycznie pokrzywdzeni. Powinniśmy się skupiać natomiast na tym, jaki sukces osiągnęliśmy w ciągu ostatnich lat, i robić wszystko, żeby go kontynuować – zaznacza członek Rady Powierniczej Wikimedia Foundation.

Materiał powstał podczas PARP Future Camp 2026, wydarzenia współfinansowanego w ramach programów Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Polska Grupa Zbrojeniowa (PGZ) przygotowuje specjalny plan eksportowy. W najbliższym czasie planuje misje na rynkach m.in. Skandynawii, państw bałtyckich, Azji i Afryki Północnej. Przedstawiciele koncernu podkreślają, że produkowany sprzęt ma służyć przede wszystkim polskiej armii, ale również chce go sprzedawać m.in. w ramach wspólnych zamówień państw członkowskich z unijnego programu SAFE. Wśród największych hitów eksportowych wymieniają m.in. Pioruny.

– Myślimy o innych rynkach, dlatego że trzeba mieć pomysł na taką firmę jak PGZ i na inne podmioty z sektora obronnego, po tym gdy wyposażymy polską armię w niezbędny sprzęt – mówi agencji Newseria Adam Leszkiewicz, prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej. – Eksport jest jedną z dróg i przygotowujemy się do niego. Obecnie sprzedajemy sprzęt za mniej więcej 2 mld zł. Chcielibyśmy to zwiększać, w związku z czym przygotowujemy się do działań, w których będziemy głównymi autorami scenariuszy, jak to dalej prowadzić, w uzgodnieniu z administracją rządową, będąc również świadomi różnego rodzaju ograniczeń, własności praw do poszczególnych produktów.

PGZ, partner strategiczny Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach, zaprezentowała podczas wydarzenia ofertę 28 spółek oraz ponad 300 sztuk sprzętu, systemów, produktów i elementów wyposażenia wojskowego. Była to także okazja do rozmów dotyczących budowy wspólnych ofert eksportowych z partnerami europejskimi i innych regionów świata.

Jak podkreśla spółka, celem jest nie tylko sprzedaż pojedynczych produktów, lecz także tworzenie kompleksowych rozwiązań wykorzystujących połączone kompetencje kilku partnerów przemysłowych.

– Mówimy o różnych sferach. To m.in. pojazdy pancerne i kołowe przeznaczone na eksport, w piaskowym kolorze Borsuk z wieżą od naszego partnera ze Słowacji, który oferujemy na rynkach Bliskiego Wschodu. Jest też Rosomak, także z wieżą Turra, który również mógłby być i jest oferowany na innych rynkach. Pojedziemy z tymi pojazdami choćby w grudniu do Wietnamu. Kraje azjatyckie takie jak Indie również wyrażają zainteresowanie tego typu produktami. Dodatkowym, trzecim produktem eksportowym z tego obszaru staje się powoli Baobab, czyli system narzutowego minowania, ale na pojeździe kołowym, w naszym przypadku na Jelczu – wymienia prezes PGZ.

Bydgoskie Zakłady Elektromechaniczne BELMA należące do PGZ na MSPO 2026 zaprezentowały modułowy system minowania narzutowego na pojeździe Tatra w układzie 6×6. W lutym br. PGZ podpisała umowę o współpracy z holdingiem technologiczno-przemysłowym CSG (Czechoslovak Group) w zakresie jego integracji oraz oferowania tego rozwiązania na rynkach eksportowych.

– Na naszej ekspozycji był też system minowania na czeskiej Tatrze, dlatego że próbujemy budować synergię z naszymi partnerami i wykorzystywać ich przewagi na różnych rynkach. My nie zawsze jesteśmy obecni, nie mamy na tyle dobrych relacji, ale nasi partnerzy już tak. My mamy sprzęt, ktoś ma relacje, budujemy razem partnerstwo i oferujemy określone produkty – wyjaśnia Adam Leszkiewicz.

W katalogu Grupy PGZ znajduje się ponad 60 produktów, które są zakwalifikowane do unijnego programu SAFE. Przedstawiciele PGZ spotykali się w Kielcach m.in. z partnerami z Hiszpanii i Grecji.

– Program SAFE motywuje do tego, żeby nie produkować i nie sprzedawać dla jednej armii. Już dzisiaj powinny to być wspólne zakupy. Muszą być co najmniej dwa kraje, na przykład Polska i jakiś inny kraj europejski uczestniczący w SAFE, ewentualnie Kanada, który również wyraża zapotrzebowanie na ten sprzęt – zaznacza prezes PGZ. – Zależy nam na tym, żeby za pieniądze europejskie jak najwięcej wyprodukować w naszych zakładach. Ale żeby dzisiaj sprzedać te towary, musimy mieć partnerów. Musimy ich przekonać, że mamy dobre towary i na to w tej chwili kładziemy akcent: na działalność eksportową, promocyjną i wizerunkową.

Przykładem wspólnych zakupów związanych z programem SAFE są zestawy Piorun. PGZ ma je produkować zarówno na potrzeby Sił Zbrojnych RP, jak i partnerów z Łotwy, Litwy i Norwegii. W sierpniu br. podpisano umowę ramową o wartości 8 mld zł na dostawę kilku tysięcy sztuk przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych. Spośród całego zamówienia ponad 80 proc. zamówionych pocisków i zestawów startowych będzie przeznaczonych dla Wojska Polskiego.

– Piorun to nasz hit eksportowy, ale już pokazujemy, w którą stronę będą zmierzały zmiany technologiczne, aby uczynić go jeszcze atrakcyjniejszym dla naszych partnerów. Mamy świeżo certyfikowanego Grota, karabin A3, ale też prezentujemy lekki karabinek, który także może trafić na wyposażenie armii i służb mundurowych w innych krajach – zapowiada Adam Leszkiewicz. – Rozmawiamy o Ratowniku, okręcie, którym zainteresowana jest Szwecja. Rozmawiamy o naszym projekcie ochrony antydronowej SAN, gdzie mamy zainteresowanie i z północy, i z południa Europy. Rozmawiamy na temat Wizjera, czyli naszego bezzałogowego rozpoznawczego drona, oraz o minach. Jest też Baobab, mieliśmy ciekawe spotkania z Europy Południowej w tym zakresie.

Prezes PGZ zapowiada przygotowanie specjalnego planu eksportowego. 

– Mamy zaplanowanych kilka misji. Rynki, które nas interesują, to w Europie Skandynawia, kraje bałtyckie, może Rumunia, w Azji takie kraje jak Wietnam i Indie. Afryka Północna to także bardzo interesujący region, podobnie jak cała Afryka – wskazuje.

Coraz więcej dzieci i młodzieży korzysta z kasków podczas jazdy rowerem i hulajnogą elektryczną – wynika z pierwszych obserwacji Policji po wejściu w życie nowych przepisów w czerwcu. Obowiązek używania kasków przez osoby do 16. roku życia ma zwiększyć bezpieczeństwo najmłodszych. PZU przekazało policjantom w całym kraju 3,6 tys. kasków, które są rozdawane dzieciom podczas kontroli i spotkań profilaktycznych. 

– Pierwsze tygodnie od wprowadzenia nowych przepisów na pewno należy ocenić pozytywnie. Widzimy coraz większą popularność tej podstawowej ochrony, szczególnie wśród najmłodszych użytkowników dróg. Do noszenia kasków zachęcamy jednak od wielu lat wszystkich, którzy korzystają z hulajnóg elektrycznych czy rowerów. Najmłodsi to największa grupa użytkowników tych pojazdów, szczególnie jeżeli mówimy o hulajnogach elektrycznych – mówi agencji Newseria Biznes podinsp. Robert Opas z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.

Od 3 czerwca osoby do 16. roku życia korzystające z rowerów, hulajnóg elektrycznych, a także urządzeń transportu osobistego (UTO) mają obowiązek jazdy w kasku. Za dopuszczenie dziecka do jazdy bez kasku opiekunowi może grozić grzywna do 100 zł. To kolejna regulacja, która ma wzmocnić ochronę niepełnoletnich użytkowników jednośladów. Dodatkowo w marcu tego roku podniesiono z 10 do 13 lat minimalny wiek uprawniający do korzystania z hulajnogi elektrycznej na drodze. Dzieci poniżej 13. roku życia mogą jeździć na hulajnodze elektrycznej jedynie w strefie zamieszkania i pod opieką osoby dorosłej. Aby poruszać się hulajnogą elektryczną od 13. roku życia, należy posiadać kartę rowerową.

– Popularność hulajnóg elektrycznych powoduje to, że tych zdarzeń niestety na polskich drogach jest coraz więcej. Co prawda ta dynamika od wprowadzenia nowych przepisów zmalała, ale w tym roku odnotowaliśmy już 1204 wypadki z udziałem kierujących hulajnogami elektrycznymi, o 235 więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Zginęło w nich 17 osób, czyli o siedem osób więcej – wskazuje podinsp. Robert Opas. – Popularność rowerów jest jeszcze większa, natomiast tutaj odnotowujemy spadki zdarzeń drogowych: wypadków było 2707, mniej o 69 niż rok temu, a ofiar – 94, o 11 mniej.

Z danych Policji wynika, że w ostatnich latach wzrosła liczba wypadków z udziałem użytkowników hulajnóg elektrycznych: z 543 w 2022 roku do 1158 w 2025 roku. Polskie Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ITS wskazuje, że użytkownicy hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego stanowią coraz większą grupę ofiar wypadków, a w ubiegłym roku ich liczba zwiększyła się ponad dwukrotnie.

Z badań przywoływanych przez ITS wynika, że stosowanie kasku przez rowerzystów zmniejsza ryzyko śmiertelnych urazów głowy o ponad 70 proc., a w przypadku użytkowników hulajnóg elektrycznych – o ponad 40 proc.

– Popularność kasków jest związana z wprowadzeniem nowych przepisów, które obligują najmłodszych do korzystania z nich, ale też powodują odpowiedzialność opiekunów czy rodziców, jeżeli ten obowiązek nie jest dopełniony. Chcielibyśmy jednak, żeby przede wszystkim rozwaga i rozsądek decydowały o tym, żeby z tych kasków korzystać – podkreśla ekspert z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.

W działania profilaktyczne prowadzone przez Policję włączyło się PZU, które przekazało funkcjonariuszom ruchu drogowego 3,6 tys. kasków. Trafiły one do jednostek w całym kraju i zostały przekazane dzieciom i młodzieży podczas kontroli w rejonach szkół, ale także w trakcie spotkań edukacyjnych, festynów, pikników profilaktycznych i innych działań prowadzonych w ramach akcji „Bezpieczna droga do szkoły”. Inicjatywa jest częścią programu Rowerowa Polska PZU, który promuje aktywność fizyczną i bezpieczne poruszanie się po drogach.

– PZU jest od wielu lat partnerem Policji i pomaga nam w różnego rodzaju akcjach. Tutaj mówimy o edukacji i profilaktyce, ale też o realnych działaniach, które mogą spowodować, że osoby, które zapomniały o kasku bądź z jakiegoś powodu go nie nabyły dla swoich pociech, będą mogły skorzystać z pierwszego ostrzeżenia, połączonego jednocześnie z wyposażeniem dziecka w kask – mówi podinsp. Robert Opas.

Przekazane przez PZU kaski trafiły do policjantów ruchu drogowego w całej Polsce. Zostały rozdysponowane do Komendy Stołecznej Policji oraz komend wojewódzkich Policji w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gorzowie Wielkopolskim, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Radomiu, Rzeszowie, Szczecinie i Wrocławiu.

Rynek biometanu w Polsce dopiero zaczyna się rozwijać, ale zainteresowanie nowymi inwestycjami rośnie. Polska Spółka Gazownictwa wydała już ok. 500 warunków przyłączenia biometanowni i zawarła 25 umów. Pierwsza rolnicza instalacja przyłączona do sieci gazowej działa już w Komorowie na Mazowszu. Rozwój kolejnych projektów ma być możliwy dzięki nowelizacji ustawy o OZE, która przewiduje system wsparcia dla większych instalacji.

– Rolnicy i zakłady produkcyjne szukają alternatywnych źródeł dochodu, ale też chcą produkować energię w ramach biogazowni czy biometanowni. Chcą wytwarzać biogaz, żeby przetwarzać to, co jest odpadem, pozostałością produkcji – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Stefan Krajewski, minister rolnictwa i rozwoju wsi.

Z danych KOWR wynika, że liczba biogazowni rolniczych systematycznie rośnie. Pod koniec maja 2026 roku w rejestrze wytwórców biogazu rolniczego znajdowało się 209 instalacji o łącznej rocznej wydajności ok. 840 mln m³ biogazu i 11 mln m³ biometanu. W 2025 roku z biogazu rolniczego wyprodukowano blisko 1,1 TWh energii elektrycznej, o 6,6 proc. więcej niż rok wcześniej.

– Instalacje związane z produkcją biogazu i energii dają rolnikom, po pierwsze, dodatkowe źródło dochodu, po drugie, możliwość zagospodarowania odpadu – gnojówki, gnojowicy czy obornika. Poferment może być wywożony na pola praktycznie przez cały rok. To też zmniejsza napięcia społeczne, bo przetworzony poferment nie budzi takich kontrowersji jak gnojówka czy gnojowica – wskazuje Stefan Krajewski.

Dane KOWR wskazują, że w 2025 roku do produkcji biogazu rolniczego wykorzystano blisko 7,7 mln t surowców, z czego ok/ 91 proc. stanowiły odpady. Największy udział miały wywar pogorzelniany, gnojowica oraz pozostałości z owoców i warzyw. W procesie fermentacji powstało ponad 6,1 mln t pofermentu.

– Potencjał jest gigantyczny – blisko 8 mld m³, jeżeli chodzi o biogaz i biometan łącznie do 2040 roku, to ogromna skala. Biogaz i biometan mogą zastąpić nawet 20–25 proc. całego zużycia gazu w Polsce. To pokazuje, jak dzięki temu moglibyśmy być bardziej niezależni i jak zmniejszylibyśmy potrzeby importowe. Traktujemy biogaz i biometan jako jeden z podstawowych wyznaczników transformacji energetycznej na przyszłość – mówi Miłosz Motyka, minister energii.

– Biometan jest takim samym gazem jak gaz ziemny, ale jest możliwy do wyprodukowania w Polsce, z krajowego substratu. Jest to produkcja, która jako jedyne odnawialne źródło energii może się odbywać ciągle, jest pogodoniezależna, 24 na dobę, siedem dni w tygodniu. Jeżeli tylko dostarczymy substrat do biometanowni, to ten substrat będzie pracował, będzie produkował biometan. To jest jego największa zaleta – mówi Szymon Paweł Moś, prezes Polskiej Spółki Gazownictwa.

Na razie skala produkcji biometanu jest jednak niewielka. W 2025 roku z biogazu rolniczego wyprodukowano ok. 2,5 tys. m³ biometanu, który w całości trafił do sieci gazowej. Komorów jest drugą biometanownią przyłączoną do sieci PSG, po instalacji działającej przy cukrowni w Strzelinie, ale pierwszą biometanownią rolniczą.

– Przyłączenie pierwszej rolniczej biometanowni do sieci Polskiej Spółki Gazownictwa oznacza wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego, bo możemy do naszej sieci zatłoczyć gaz pochodzenia rolniczego – mówi Szymon Paweł Moś.

– Pierwsza rolnicza komercyjna biometanownia to doskonały przykład, który udowadnia wszystkim wspólnotom lokalnym, administracji rządowej i inwestorom, że takie inwestycje mogą powstawać – przekonuje Miłosz Motyka. – W stosunku do innych państw jesteśmy kilka kroków za, ale nadrabiamy te zaległości sprawną legislacją i środkami inwestycyjnymi, żeby w przyszłości takich instalacji było więcej.

Biometanownia Agro-Biogas w Komorowie wykorzystuje przede wszystkim gnojowicę i obornik z trzech gospodarstw. Rocznie instalacja ma przetwarzać blisko 60 tys. t odpadów rolniczych.

– Obecna instalacja biometanowni, którą postawiliśmy, to 1 MW w przeliczeniu na prąd, a w przeliczeniu na biometan – 2,5 MW w gazie. Produkujemy 20 tys. MWh rocznie w gazie – mówi Marek Dzwonkowski, prezes Agro-Biogasu.

Wybudowane przez Polską Spółkę Gazownictwa przyłącze o przepustowości 250 m³/h umożliwia wtłaczanie do sieci ponad 2 mln m³ gazu rocznie. Infrastruktura została przygotowana z myślą o dalszej rozbudowie instalacji.

– Dostaliśmy warunki przyłączeniowe na 4,5 MW z polskiej sieci gazowej i chcemy w przyszłości zrobić kolejną taką instalację. Dodatkowo chcielibyśmy zbudować biogazownię, żeby własny prąd sprzedawać do biometanowni i być samowystarczalnym – podkreśla Marek Dzwonkowski.

Zainteresowanie przyłączaniem kolejnych biometanowni do sieci rośnie. Polska Spółka Gazownictwa wydała dotąd ok. 500 warunków przyłączenia takich instalacji i zawarła 25 umów. Zgodnie z deklaracjami inwestorów w 2027 roku do sieci ma zostać przyłączonych kolejnych 12 biometanowni.

PSG zarządza siecią dystrybucyjną liczącą ok. 215 tys. km gazociągów. Według szacunków przywoływanych przez spółkę do sieci mogłoby trafiać 3–4 mld m³ biometanu rocznie. Dla porównania zapotrzebowanie na gaz w Polsce w 2035 roku jest szacowane na 27 mld m³.

– Nowe przepisy, na które czekamy, są już w toku prac parlamentarnych. Przewidują przede wszystkim systemy wsparcia dla producentów biometanu. My jesteśmy gotowi jako dystrybutor, ale musimy mieć po drugiej stronie partnera, producenta. Ten producent musi przeprowadzić zamierzenie inwestycyjne, więc ten proces musi mu się po prostu opłacać. Ta inwestycja musi korzystać ze wsparcia – przekonuje Szymon Paweł Moś.

Rozwój kolejnych inwestycji ma wspierać nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii. Sejm uchwalił ją 4 września, a 24 września Senat przyjął ustawę bez poprawek. Teraz trafi ona do prezydenta. Obecnie system wsparcia dla producentów biometanu obejmuje instalacje o mocy do 1 MW. Nowelizacja przewiduje wprowadzenie systemu aukcyjnego dla instalacji o mocy powyżej 1 MW. Określa też zasady funkcjonowania gazociągów bezpośrednich, którymi biogaz lub biometan będzie mógł być dostarczany od producenta do odbiorcy.

– Wspólnie z ministrem energii zmieniamy zasady, żeby łatwiej było przejść ten proces i żeby mogły powstawać nowe biogazownie i biometanownie. To jest kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt instalacji, które mogą powstać w najbliższym czasie – podkreśla minister rolnictwa. – Rolnicy potrzebują prostych przepisów, by te biogazownie mogły powstawać szybciej, i pewności, że przepisy nie będą się co chwilę zmieniać.

Wielkopolska pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych i logistycznych w Polsce, a jej położenie sprzyja wymianie handlowej z rynkami Europy Zachodniej. Rosnące potrzeby transportowe firm z regionu widać także w wynikach poznańskiego oddziału DACHSER. W 2026 roku oddział odnotowuje dwucyfrowe wzrosty wolumenów przewozów, a na 2029 roku planuje przeprowadzkę do nowej lokalizacji. 

– Pierwsza połowa roku była genialna dla logistyki – odnotowaliśmy dwucyfrowe wzrosty. Wolumeny częstokroć przekraczały poziomy ze szczytu sezonu poprzedniego roku, stąd bardzo realne stają się plany budowy naszej nowej lokalizacji. Zakładamy, że powstanie ona w 2029 roku – mówi agencji Newseria Andrzej Waszczuk, kierownik oddziału DACHSER Poznań.  

Rozwój oddziału firmy DACHSER w Poznaniu wpisuje się w szersze zmiany w gospodarce regionu. Wielkopolska korzysta m.in. z rozwiniętej infrastruktury drogowej i dogodnej lokalizacji na trasie łączącej Europę Zachodnią z rynkami Europy Środkowo-Wschodniej.  

Skalę aktywności gospodarczej regionu potwierdzają chociażby dane zawarte w raporcie CBRE „Stabilne zaplecze nowych inwestycji na rynku magazynowym", które pokazują, że w pierwszym kwartale 2026 roku w Wielkopolsce wynajęto 309 tys. mkw. powierzchni magazynowej. Dla firm z tego regionu kluczowe znaczenie ma także możliwość sprawnego przemieszczania towarów. Szczególną rolę ma transport drogowy, który umożliwia zarówno dostawy krajowe, jak i regularną wymianę handlową z zagranicą.  

– Wielkopolska to jeden z największych rynków logistycznych w Polsce. Jesteśmy strategicznie zlokalizowani, blisko autostrady A2, która daje nam możliwości połączeń na osi wschód–zachód. Atutem Poznania jest również bliskość rynku niemieckiego. Cały czas widzimy duże inwestycje zagraniczne w Wielkopolsce. Rośnie eksport, rośnie produkcja, więc my również rośniemy jako DACHSER – wskazuje Andrzej Waszczuk.  

Autostrada A2 zapewnia bezpośrednie połączenie regionu z centralną i zachodnią Polską oraz z Niemcami. Ułatwia to operatorom logistycznym sprawną organizację połączeń krajowych i międzynarodowych. 

Rolę rynku niemieckiego potwierdzają również dane dotyczące polskiego handlu zagranicznego. Według Głównego Urzędu Statystycznego w pierwszym półroczu 2026 roku Niemcy odpowiadały za 26,5 proc. polskiego eksportu, pozostając największym odbiorcą polskich towarów, a wartość eksportu do Niemiec wzrosła w tym okresie o 1,9 proc. r/r, do 215,1 mld zł.  

Silne powiązania handlowe z Niemcami są szczególnie istotne dla przedsiębiorstw z zachodniej Polski, którym sprawny transport drogowy pozwala utrzymywać regularność dostaw i obsługiwać klientów na rynkach europejskich.  

– Na samym początku dla klientów w Polsce kluczowy był czas dostawy. Chcieli docierać na rynki zagraniczne w takim samym czasie jak ich konkurencja w Niemczech czy we Francji. Dzisiaj to się zdecydowanie zmienia. Oczywiście czas transportu nadal odgrywa bardzo ważną rolę, ale kompleksowość usług i jednolitość łańcucha dostaw stały się dużo ważniejsze. Klienci postrzegają operatora logistycznego jako partnera swojego biznesu. Szukają kogoś, komu mogą zaufać, powierzyć swoje przesyłki i wiedzieć, że partner odpowie w całej skali działalności – ocenia Łukasz Kromolicki, regionalny kierownik sprzedaży w oddziałach DACHSER-a w Poznaniu i w Szczecinie. 

Pierwsza połowa 2026 roku była dla DACHSER Poznań szczególnie udana. W odpowiedzi na rozwój działalności firma planuje w perspektywie 2029 roku dalszy rozwój poznańskiego oddziału.  

DACHSER działa w Polsce od 2006 roku. Początkowo firma miała cztery oddziały i zatrudniała 70 osób. Obecnie jej sieć obejmuje 10 oddziałów, w których pracuje ponad 700 osób. W 2025 roku polska sieć DACHSER obsłużyła 2,2 mln przesyłek, a skonsolidowane przychody netto wyniosły 903,7 mln zł.  

Wraz z poznańskim oddziałem rozwijali się klienci firmy, początkowo realizujący niewielką liczbę przewozów zagranicznych, a wraz ze wzrostem skali działalności zwiększały również swoje potrzeby transportowe.  

– Wielu naszych obecnych klientów zaczynało od kilku przesyłek na rynki europejskie. Dzisiaj mamy wśród nich absolutnych liderów swoich branż, którzy wysyłają bardzo duże ilości towaru. Te 20 lat to bardzo długa droga i bardzo duża zmiana, jaką przeszliśmy – wskazuje Łukasz Kromolicki.  

– Wielkopolska ma dziś wszystkie atuty, by dalej umacniać swoją pozycję jednego z kluczowych centrów logistycznych w Polsce. Rozwój przemysłu bezpośrednio przekłada się na zapotrzebowanie na sprawny transport i kompleksową obsługę łańcuchów dostaw. Dlatego patrzymy na kolejne lata z dużym optymizmem i konsekwentnie przygotowujemy się do dalszego rozwoju poznańskiej lokalizacji – podsumowuje Andrzej Waszczuk.  

Polscy producenci materiałów budowlanych mierzą się z konkurencją ze strony tańszych wyrobów sprowadzanych spoza Unii Europejskiej, szczególnie w branżach energochłonnych. Skalę zmian pokazuje rynek płytek ceramicznych: w ciągu ostatnich pięciu lat import spoza UE wzrósł o ok. 40 proc., ich produkcja w Polsce spadła o 16 proc., a zatrudnienie w krajowych zakładach – o 22 proc. Przedstawiciele sektora budowlanego wskazują, że dalszy wzrost importu może prowadzić do ograniczania krajowej produkcji, inwestycji i zatrudnienia, a skutki mogą odczuć także lokalne gospodarki.

– Presja importowa w branży wyrobów budowlanych przede wszystkim dotyczy wyrobów najbardziej energochłonnych, które mają największe nakłady związane z ochroną środowiska. Są to na przykład płytki ceramiczne czy ceramika sanitarna, ale też papy, materiały bitumiczne, rury żeliwne czy szkło. Producenci borykają się z rosnącym importem, ponieważ produkty z takich krajów jak Chiny, Indie, Turcja lub inne kraje pozaunijne są produkowane dużo taniej. Nawet przy takiej samej jakości powoduje to, że producenci krajowi nie są w stanie konkurować z importem z tamtych krajów – mówi agencji Newseria Szymon Firląg, prezes Związku Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa.

Z danych Polskiej Unii Ceramicznej, przytaczanych w raporcie prof. Marka Bryxa ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, przedstawionego podczas konferencji Związku Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa, wynika, że wraz ze spadkiem produkcji płytek ceramicznych spadało także wykorzystanie krajowych mocy produkcyjnych – z 77,5 proc. w 2020 roku do 65 proc. w 2025 roku. Produkcja w ubiegłym roku wyniosła niecałe 85 mln mkw., a import – 28,4 mln mkw., czyli o 8,4 proc. więcej niż w 2020 roku. Jednak import spoza UE rósł znacznie szybciej i w 2025 roku sięgnął 17,1 mln mkw. Dziś ok. 60 proc. sprowadzanych do Polski płytek pochodzi z krajów nieunijnych, przede wszystkim Indii, Ukrainy, Chin i Turcji. Powoduje to niewykorzystanie polskich zdolności produkcyjnych sięgających 130 mln mkw.

Spadek produkcji widać również w przypadku ceramicznych wyrobów sanitarnych. W 2021 roku krajowe zakłady wyprodukowały 85,5 tys. t tych wyrobów, a w 2025 roku – 53 tys. t (spadek o ok. 38 proc.). Od 2023 roku rośnie natomiast ich import – z 14,7 tys. t do 19,9 tys. t w 2025 roku (wzrost o ok. 35 proc.).

– W największym stopniu za wzrost importu odpowiada wzrost kosztów produkcji zakładów unijnych, wynikających ze wszystkich regulacji związanych z ochroną środowiska, emisją CO₂ itd. To wszystko są koszty: pozyskanie energii, procesy produkcyjne wymagające dużych nakładów energetycznych, wyemitowanie w związku z tym określonego ciepła czy potrzeba schładzania pewnych elementów. To wszystko wymaga nakładów, kosztów produkcji, które pozwolą uzyskać produkt. Poza granicami Unii Europejskiej tego nie mamy i wobec tego ich produkty siłą rzeczy muszą być tańsze od naszych – mówi prof. Marek Bryx ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Analiza Polskiej Unii Ceramicznej wskazuje, że koszt wytworzenia płytek ceramicznych w 2025 roku był o ponad 40 proc. wyższy niż w 2021 roku, co wynika przede wszystkim z wysokich cen gazu i energii, surowców, a także transportu, opakowań i rosnących wynagrodzeń.

– W sytuacji gdy importerzy wchodzą na rynek i zdobywają mniej więcej 25 proc. rynku krajowego, skala zagrożeń może bardzo szybko rosnąć. To może powodować zakończenie produkcji krajowej i na to miejsce wchodzi import. Są już takie przykłady: producenci specjalnego szkła do paneli fotowoltaicznych zniknęli z rynku – wskazuje Szymon Firląg. – Producenci krajowi, którzy produkują ceramikę, zmniejszają zatrudnienie w wyniku rosnącego importu. Najbardziej niekorzystne efekty będą występowały w skali lokalnej, gdzie zakład pracy ma bardzo istotny wpływ na lokalny samorząd.

Znaczenie dużego zakładu dla lokalnej gospodarki widać na przykładzie gminy Nowiny w województwie świętokrzyskim. Działająca tam Cementownia Nowiny zatrudnia bezpośrednio ponad 300 osób. Według szacunków samorządu z działalnością zakładu i współpracujących z nim firm związanych jest łącznie ponad 2 tys. osób. Cementownia jest też ważnym źródłem dochodów podatkowych gminy.

– Jeśli presja importu miałaby wpływać na ograniczenie produkcji w zakładach przemysłowych, chociażby takich jak cementownia, to miałoby to nie tylko przełożenie na jej sprzedaż i wynik finansowy, ale również wiele innych konsekwencji. Nie możemy zapominać o inwestycjach, bo firmy skupione na rynku krajowym muszą się modernizować, ograniczać emisję i ponoszą ogromne koszty transformacji energetycznej – podkreśla Łukasz Gryń, wójt gminy Nowiny. – Konkurencji się nie boimy, ale chcielibyśmy, żeby ona się odbywała na uczciwych zasadach.

W ostatnich latach wzrósł import cementu i klinkieru do Polski. Według danych Eurostatu przytoczonych w raporcie zwiększył się z 748,2 tys. t w 2023 roku do 1,24 mln t w 2025 roku. Z danych GUS wynika z kolei, że krajowa produkcja cementu wyniosła w tych latach odpowiednio 16,8 mln t i 17,3 mln t.

– Musimy zwracać również uwagę na kwestie bezpieczeństwa gospodarczego. Nie możemy się uzależniać od importu – wskazuje Łukasz Gryń.

– Przemysł materiałów budowlanych powinien być traktowany bardzo strategicznie, ponieważ w zasadzie od niego zależy to, ile wybudujemy czy wyremontujemy mieszkań, ile wybudujemy dróg, czy wybudujemy Centralny Port Komunikacyjny, czyli całą infrastrukturę, w którą przez ostatnie kilkanaście lat bardzo dużo inwestowaliśmy. Ciągle nasze potrzeby w tym zakresie są bardzo duże – mówi prof. Marek Bryx. – Nie możemy sobie pozwolić na to, żeby ten przemysł zniknął z mapy Polski, ponieważ w rezultacie będziemy skazani na import i trzeba będzie za niego zapłacić.

Ekspert w swojej analizie wskazuje m.in. na potrzebę rozszerzenia CBAM, czyli unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, na kolejne grupy materiałów budowlanych oraz objęcia produktów importowanych takimi samymi wymaganiami środowiskowymi, jakościowymi i dotyczącymi śladu węglowego, jakie obowiązują producentów w UE.

– Trzeba podjąć szerokie działania na różnych szczeblach – krajowym i europejskim. Na szczeblu krajowym ministerstwo odpowiedzialne za budownictwo musi uświadomić sobie, że produkcja wyrobów budowlanych jest obszarem strategicznym z punktu widzenia bezpieczeństwa i gospodarki naszego kraju. Musi powstać jasna strategia wspierania producentów wyrobów budowlanych, między innymi w obszarze transformacji. Ci producenci będą stali przed coraz większymi wymaganiami środowiskowymi, nie są do tego negatywnie nastawieni, ale muszą mieć w tym wsparcie – przekonuje Szymon Firląg. – Na poziomie unijnym powinien być bardzo mocno słyszalny głos Polski w obszarze nowych regulacji chroniących rynek przed nieuczciwą konkurencją z krajów pozaunijnych.

Dostępne terapie biologiczne poprawiają funkcjonowanie osób z astmą ciężką. Mimo refundacji z takiego leczenia korzysta obecnie ok. 6 tys. pacjentów, podczas gdy według szacunków terapia może być potrzebna 35 tys. osób. Na dostęp do biologicznego leczenia czekają też pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. W Unii Europejskiej zarejestrowano już dwa leki dla wybranych grup chorych, ale w Polsce nie są one dostępne w leczeniu POChP.

– W Polsce ponad połowa chorych na astmę i połowa chorych na POChP jeszcze nie ma rozpoznania choroby. Podstawą rozpoznania choroby obturacyjnej jest wykonanie spirometrii, czyli ujawnienie obturacji, zwężenia oskrzeli. W astmie jest ona spowodowana stanem zapalnym, który kurczy oskrzela, wywołuje obrzęk błony śluzowej i nadmiar gęstej, lepkiej wydzieliny. W przypadku POChP są te same objawy, a dodatkowo dochodzi do degradacji obwodowego miąższu płucnego, co powoduje, że powietrze z trudem wylatuje z układu oddechowego – wskazuje w rozmowie z agencją Newseria dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki z Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP, z Kliniki Chorób Wewnętrznych Infekcyjnych i Alergologii Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego.

Według szacunków przedstawianych przez Polską Federację Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP objawy astmy ma w Polsce ponad 4 mln osób, jednak rozpoznanie ma ok. 2 mln. Liczbę chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) szacuje się na ok. 2 mln, podczas gdy w systemie ochrony zdrowia zarejestrowanych jest ok. 1,3 mln pacjentów z tym rozpoznaniem. Oznacza to, że ponad 700 tys. osób może nie wiedzieć o swojej chorobie.

W ramach Polskiego Dnia Spirometrii w środę 30 września w 10 oddziałach wojewódzkich NFZ wykonywane są bezpłatne badania spirometryczne.

– Każdy, kto ma przewlekły kaszel, trwający ponad osiem tygodni, kto zgłasza uczucie duszności, czyli subiektywne uczucie braku powietrza, powinien wykonać badanie spirometryczne. To niezmiernie ważne, żeby rozpoznać astmę – chorobę, która w Polsce zabija około kilkuset pacjentów rocznie. Jeszcze ważniejsze jest wykonanie spirometrii u osoby, która pali tytoń, żyje w zanieczyszczonej atmosferze i kaszle. Nieleczona, nierozpoznana POChP skraca życie o 10–15 lat – podkreśla dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki.

Astma ciężka dotyczy 5–10 proc. chorych na astmę. U tych pacjentów objawy i zaostrzenia mogą występować mimo stosowania wysokich dawek leków wziewnych. Dla tej grupy dostępne jest leczenie biologiczne w ramach programu lekowego B.44. Obecnie obejmuje on pięć substancji czynnych o różnych mechanizmach działania.

– Leczenie biologiczne jest dostępne w Polsce od 2012 roku, a w praktyce pierwszy pacjent był włączony w 2013 roku, więc czas leczenia jest już dosyć długi i mamy spore własne doświadczenia dotyczące tych terapii – mówi dr hab. n. med. Aleksandra Kucharczyk, specjalistka chorób wewnętrznych i alergologii z Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego. – To zmieniło świat naszych pacjentów. Spowodowało, że w tej chwili rzadko si ęzdarza, że spotykamy pacjenta z astmą, który nie może wyjeżdżać, pracować czy chodzić do szkoły, kogoś, kto w dalszym ciągu ma tego rodzaju ograniczenia.

Mimo refundacji leczenie biologiczne nadal nie trafia do wszystkich pacjentów z astmą ciężką, którzy mogą spełniać kryteria. Eksperci wskazują m.in. na potrzebę wcześniejszego kierowania chorych do ośrodków zajmujących się leczeniem astmy ciężkiej.

– Realna dostępność do terapii w dalszym ciągu nie jest wystarczająca. Liczba pacjentów sięgająca 6 tys. nie jest tym, na co liczymy, bo szacuje się, że mniej więcej 35 tys. to jest liczba, którą powinniśmy osiągnąć, jeżeli chodzi o leczenie wszystkich pacjentów chorujących na astmę ciężką – ocenia dr hab. n. med. Aleksandra Kucharczyk.

Od 1 października br., zgodnie z decyzją resortu zdrowia, do programu B.44 zostanie wprowadzonych kilka zmian. Jedną z najważniejszych jest obniżenie w kryteriach programu progów eozynofilii wymaganych przy kwalifikacji do terapii. Zmiany obejmują też obniżenie wieku kwalifikacji oraz możliwości zmiany terapii biologicznej dla leków stosowanych w programie.

Jak podkreśla dr hab. Aleksandra Kucharczyk, lekarze i pacjenci liczą także na możliwość włączenia terapii ultradługodziałającej (depemokimabu).

– To, co jest na bliskim horyzoncie, to terapia ultradługodziałająca, czyli taka, którą podaje się pacjentowi zaledwie dwa razy w roku, raz na sześć miesięcy. Ta terapia, podobnie jak leki, które już w tej chwili mamy dostępne, jest ukierunkowana na interleukinę 5. Tę ścieżkę mamy już wypracowaną, wiemy, że leki działające w tym mechanizmie są bardzo bezpieczne i skuteczne, a absolutną innowacją jest długi czas działania – wyjaśnia specjalistka WIM-PIB.

Jak podkreślają eksperci, w leczeniu POChP jesteśmy o krok wcześniej. Standardem są leki wziewne, ale u części chorych mimo leczenia nadal dochodzi do zaostrzeń. Dla wybranej grupy takich pacjentów zarejestrowano w UE dwa leki biologiczne (dupilumab i mepolizumab), które są stosowane jako uzupełnienie dotychczasowego leczenia.  

– Terapia biologiczna w POChP to krok milowy w leczeniu. To leczenie skierowane do pacjentów, którzy mają zaawansowaną postać choroby, częste zaostrzenia i którzy mają już stosowaną terapię trójlekową lub leki rozszerzające oskrzela, kiedy stosowanie steroidu nie jest wskazane. To także pacjenci, którzy mają liczbę eozynofilów powyżej 300 – mówi dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, konsultant krajowa w dziedzinie chorób płuc.

Badania kliniczne wykazały, że u odpowiednio dobranej grupy pacjentów leczenie biologiczne może ograniczyć liczbę zaostrzeń w POChP o 20–30 proc. Lekarze zwracają uwagę, że każde zaostrzenie pogarsza rokowanie pacjenta, zwiększa ryzyko hospitalizacji i przyspiesza pogarszanie się funkcji płuc.

– Jeżeli pacjent ma fenotyp zaostrzeniowy, to zastosowanie terapii biologicznej zmniejsza liczbę zaostrzeń o 1/3. Ponieważ zaostrzenia są pierwszą przyczyną zgonów u chorych na POChP, to można powiedzieć, że niewłączenie terapii biologicznej u chorego z fenotypem zaostrzeniowym i fenotypem eozynofilowym jest błędem w sztuce – wskazuje dr Piotr Dąbrowiecki.

Dopuszczenie terapii do stosowania w UE nie oznacza automatycznie ich refundacji w Polsce.

– Terapie biologiczne są rzeczywiście zarejestrowane, ale czekamy na refundację i przygotowania programu lekowego. Wierzę, że Rok POChP, inicjatywa, która podkreśla ważność tej choroby, będzie okresem kulminacyjnym dla pacjentów z POChP, który da im nowoczesne leczenie – podkreśla dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska.

POChP jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów na świecie. Według WHO w 2023 roku odpowiadała za 3,4 mln zgonów, czyli ok. 6 proc. wszystkich zgonów.

Wybudowanie ok. 2 km drogi rowerowej, 100 miejsc postojowych i nasadzenie 90 tys. drzew w dzielnicy Krakowiec-Górki Zachodnie – to wyniki podpisanego porozumienia między władzami Gdańska a spółką GAZ-SYSTEM. Inwestycje te będą towarzyszyć programowi FSRU, czyli budowie pływającego terminala skroplonego gazu ziemnego i niezbędnej infrastruktury lądowej i morskiej. Projekt jest już gotowy w 60–70 proc., a inwestycje lokalne mają ruszyć po zakończeniu części lądowej terminala FSRU.

– Porozumienie pomiędzy miastem Gdańsk i spółką GAZ-SYSTEM jest efektem wielomiesięcznych prac związanych z realizacją projektu FSRU, czyli budowy pływającego terminala w Gdańsku. To element naszej strategii związanej ze wspieraniem lokalnych społeczności, we współpracy z dzielnicą Górki Zachodnie – mówi agencji Newseria Sławomir Hinc, prezes firmy GAZ-SYSTEM.

W dzielnicy Krakowiec-Górki Zachodnie, na wodach Zatoki Gdańskiej, powstaje terminal FSRU (Floating Storage Regasification Unit) wraz z infrastrukturą morską oraz lądową, który umożliwi odbiór, składowanie i regazyfikację skroplonego gazu ziemnego. To strategiczna inwestycja wzmacniająca bezpieczeństwo energetyczne Polski i jej pozycję jako regionalnego hubu gazowego.

W ramach jej realizacji GAZ-SYSTEM uzgodnił ze stroną społeczną warunki i zasady wykonania dodatkowych projektów lokalnych, które umożliwią bezkolizyjne dotarcie do przystani żeglarskiej, ośrodka sportu i plaży w Górkach Zachodnich. Rozmowy na ten temat toczyły się od 2021 roku.

– GAZ-SYSTEM jako firma odpowiadająca za budowę strategicznych gazociągów ma na uwadze dobrą współpracę z lokalną społecznością. Nasze inwestycje z reguły służą do przesyłu gazu przez kolejne dziesięciolecia, w związku z czym współpraca z lokalnymi społecznościami ma kluczowe znaczenie – podkreśla Sławomir Hinc.

W ramach porozumienia podpisanego 25 września br. spółka zadeklarowała budowę drogi rowerowej, która połączy się z realizowaną w ramach budżetu obywatelskiego trasą plaża Stogi – Górki Zachodnie i stanie się częścią Systemu Tras Rowerowych STeR. W przyszłości umożliwi to stworzenie pętli rowerowej wokół Wyspy Portowej. Nowa droga o długości ok. 2 km będzie biegła wzdłuż ul. Stogi, na terenie obecnego pasa montażowego dla odcinka gazociągu Kolnik–Gdańsk.

W miejscu zaplecza budowy terminala FSRU powstanie parking leśny z ok. 100 miejscami postojowymi. Powstanie tam infrastruktura dla kierowców i rowerzystów, w tym wiata, stojaki rowerowe, ławostoły i strefa wypoczynku. Jak podkreślono podczas podpisania porozumienia, inwestycje te mają na celu poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ale też ułatwienie korzystania z terenów rekreacyjnych.

– To inwestycje bardzo wyczekiwane nie tylko przez mieszkańców dzielnicy, ale przede wszystkim odwiedzających tę plażę, również spoza Gdańska – wyjaśnia Aleksandra Dulkiewicz, prezydentka Gdańska. – Solidarna odpowiedzialność spółki to przede wszystkim 90 tys. nasadzeń drzew wraz z pięcioletnią pielęgnacją, czyli to, co zostało wycięte w czasie inwestycji, zostanie odtworzone.

Lokalizacje nasadzeń zostały uzgodnione z Gdańskim Zarządem Dróg i Zieleni. GAZ-SYSTEM zgodził się również na przeniesienie części nasadzeń z obszaru planowanej drogi rowerowej i miejsc postoju pojazdów do innych miejsc wskazanych przez stronę społeczną.

Koszt zapowiedzianych inwestycji lokalnych jest szacowany na 7,6 mln zł.

– Te działania pokazują, jak spółka rozumie współtworzenie rzeczywistości i odpowiedzialność za otoczenie oraz miejsce, w którym prowadzi się przedsięwzięcie tak istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa kraju – zaznacza prezydentka Gdańska.

Nowa droga rowerowa i parking leśny mają zostać udostępnione po zakończeniu lądowych prac związanych z budową gazociągu, zgodnie z harmonogramem w 2028 roku.

– Zakończyliśmy kluczowe etapy projektowe części lądowej. Obecnie kończymy palowanie pod konstrukcję pirsu nabrzeża, do której zostanie przycumowany statek. On też już jest w finalnej fazie budowy – wyjaśnia prezes spółki GAZ-SYSTEM. – Zakładam, że na przełomie tego i przyszłego roku statek przejdzie próby morskie w stoczni, w której jest budowany. Możemy więc określić proces zaawansowania jako istotny, czyli wynoszący 60–70 proc. całości programu. Oznacza to, że podtrzymujemy termin realizacji, który oznacza rozpoczęcie regazyfikacji na początku 2028 roku.

Polskie społeczeństwo się starzeje, a wraz z demografią zmienia się rynek pracy. Firmy muszą się przygotować na dłuższą aktywność zawodową starszych pracowników, a jednocześnie na wejście na rynek kolejnych pokoleń. Jednym z wyzwań jest wykorzystanie potencjału pracowników w różnym wieku. Siedem firm wspólnie z think tankiem Diversity Hub zainaugurowało inicjatywę Power Age – siła tkwi w pokoleniach, która ma służyć wypracowywaniu rozwiązań wspierających współpracę międzypokoleniową.

– Mamy bardzo dużą dynamikę na rynku pracy związaną z tym, że jako społeczeństwo po prostu się starzejemy. Wiąże się to z koniecznością utrzymania w zatrudnieniu albo zapewnienia warunków pracy dla osób, które będą starsze. Z drugiej strony mamy wchodzące nowe pokolenia na rynek pracy, które mogą prezentować inne postawy względem pracy, mogą się inaczej z nami komunikować, mieć inne oczekiwania i doświadczenia. Musimy się nauczyć z tym pracować. To jest bardzo duże wyzwanie dla organizacji i dla nas jako społeczeństwa – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria dr Tomasz Dąbrowski, wiceprezes Diversity Hub.

Według GUS pod koniec 2025 roku w wieku produkcyjnym było 21,7 mln osób, o ok. 128 tys. mniej niż rok wcześniej. Liczba osób w wieku produkcyjnym mobilnym, czyli 18–44 lata, spadła do 12,8 mln i stanowiła 34,3 proc. ludności, podczas gdy w 2000 roku było to 39,8 proc. Z kolei osób w wieku 45–59/64 lata było ok. 8,9 mln, czyli 23,8 proc. populacji.

– Według mnie największym zagrożeniem są stereotypy i uprzedzenia, które są z tym związane, przylepianie pewnych etykietek różnym pokoleniom i nadawanie im pewnych wartości. Na przykład jeśli jesteśmy młodzi, to jesteśmy jacyś, a jeśli jesteśmy osobami 45+, to zachowujemy się w jakiś inny sposób, mamy inne wartości, inaczej pracujemy, mamy inny związek z technologią czy inaczej się komunikujemy. Przezwyciężenie tych przeszkód daje szansę na to, żebyśmy po prostu umieli się między sobą komunikować i ze sobą współpracować – przekonuje dr Tomasz Dąbrowski.

Praca z osobami w różnym wieku jest powszechnym doświadczeniem. Z ubiegłorocznego badania „Czy wiek w miejscu pracy ma znaczenie?”, przygotowanego w ramach projektu Ponad PESELAMI na podstawie rozmów z 800 osobami, wynika, że 98 proc. badanych pracuje lub pracowało w zespołach zróżnicowanych wiekowo. Wśród osób, które miały takie doświadczenie, 51 proc. nie dostrzegało różnic we współpracy między pokoleniami, a zauważało je 29 proc.

Badani podkreślają, że dla dobrej współpracy większe znaczenie niż wiek mają inne cechy współpracowników, np. podobny charakter, podobne wartości lub doświadczenie zawodowe. We wszystkich grupach wiekowych podobne były też odpowiedzi na pytanie o to, co jest najważniejsze w dobrej współpracy: wzajemny szacunek i wspierająca atmosfera, dobra komunikacja oraz chęć współpracy i wzajemnej pomocy.

– Ogromną rolę odgrywa zarządzanie wiedzą, dzielenie się nią pomiędzy osobami w różnych pokoleniach, myślenie o tym w kategoriach, jak sprawić, żeby ludzie chcieli ze sobą współpracować i nie ulegali złudzeniu, że z wiekiem związany jest na przykład większy prestiż w pracy albo wyższa pozycja społeczna. Takie myślenie oznacza, że trudniej jest nam nawiązać dialog pomiędzy osobami trochę starszymi i trochę młodszymi, co powoduje stratę jakiegoś potencjału, doświadczenia, wiedzy. Ogromnym wyzwaniem jest przekazywanie doświadczeń i ciągłość kompetencji w organizacji, żeby doświadczenia, popełnione błędy i lekcje z nich wyciągnięte były przekazywane dalej – wskazuje wiceprezes Diversity Hub.

W ramach inicjatywy Power Age porozumienie podpisały Erste, IKEA, InPost, Orange Polska, Orlen, Polpharma i Unimot, a jego koordynatorem merytorycznym jest think tank Diversity Hub. Partnerzy zapowiadają wymianę wiedzy i doświadczeń, rozwijanie programów mentoringu międzypokoleniowego, działania edukacyjne oraz wypracowywanie dobrych praktyk w zarządzaniu wiekiem.

– Power Age to inicjatywa, która ma kilka wymiarów. Ten najważniejszy to wyzwania, które stoją przed współczesnym światem, czyli starzenie się społeczeństw i technologie. Miks technologii i wieku może dawać bardzo ciekawe efekty i właśnie tym chcemy się zająć jako grupa firm szczególnie zainteresowanych tym tematem. Jak to się może dziać? Poprzez promocję naszych rozwiązań, wymianę doświadczeń, wspólną pracę i zwracanie uwagi innych firm na te aspekty, które zaczynają być coraz ważniejsze w zmieniającym się świecie – mówi Jacek Kowalski, członek zarządu ds. human capital w Orange Polska.

Jak podkreśla, Orange Polska – który zatrudnia ponad 7,8 tys. osób – od wielu lat rozwija rozwiązania wspierające pracowników w różnym wieku. W firmie działa m.in. Youth Advisory Board, czyli rada 20 młodych pracowników, która doradza zarządowi i menedżerom, wskazując potrzeby i oczekiwania młodych pracowników. Orange organizuje również warsztaty „Pokoleniowe iluzje”, których celem jest przełamywanie stereotypów dotyczących różnych generacji. Pracownicy, których dzieli co najmniej 15 lat, tworzą też duety i wspólnie opracowują projekty dotyczące m.in. nowych technologii i AI, dobrostanu, środowiska oraz automatyzacji procesów.

– Jednym z działań są praktyki Let’s Orange adresowane do młodych ludzi. Do ostatniej edycji, w której mieliśmy do zaoferowania 100 miejsc, zgłosiło się 13 tys. młodych osób. Druga rzecz to Reverse Mentoring – 22 pary, które funkcjonują w tym procesie od jakiegoś czasu, włączając w to zarząd. To miks młodych ludzi, którzy są w naszej organizacji, i doświadczonych menedżerów, ale uczymy się od siebie nawzajem – wskazuje Jacek Kowalski.

OECD w „Employment Outlook 2025” wskazuje, że zróżnicowanie wieku pracowników może sprzyjać produktywności dzięki uzupełnianiu się kompetencji i doświadczeń różnych grup. 

– Międzypokoleniowość to bogactwo, które niesie za sobą ogromne szanse, i ktoś, kto nie potrafi tego wykorzystać, pewnie będzie tracił długoterminowo na rynku. Z jednej strony mamy doświadczonych pracowników, menedżerów, osoby, które znają firmę i naszych klientów, a z drugiej strony pełne energii, świadome swoich kompetencji w zakresie technologii młode osoby. Ten miks może być bardzo skuteczny, jeżeli chodzi o naszą prezentację na rynku, ale też bardzo intrygujący, jeżeli chodzi o tworzenie zespołu ukierunkowanego na rozwój – podkreśla członek zarządu ds. human capital w Orange Polska.

Polscy naukowcy pracują nad robotycznym systemem do podawania leków do oka i wykonywania biopsji. Ma on wspomagać okulistów przy zabiegach wymagających bardzo dużej precyzji, m.in. w terapiach genowych, w których lek trzeba dostarczyć w ściśle określone miejsce siatkówki. Rozwiązanie rozwijane w Międzynarodowym Centrum Badań Oka jest obecnie na etapie badań przedklinicznych. Docelowo ma wspierać rozwój nowych metod leczenia chorób oczu.

– W tej chwili mamy bardzo wiele nowych sposobów leczenia oka i wzroku, które wymagają wsparcia najnowszych technologii, między innymi tego, żeby leki były dostarczane bardzo precyzyjnie do miejsca, w którym mają zadziałać. Od wielu wieków rozwijano metody chirurgiczne oka, ale dopiero w XX wieku mogły się one bardzo silnie rozwinąć. Takie zrobotyzowane, bardzo zaawansowane systemy pomagają ograniczyć uszkodzenia oka przy zastosowaniu terapii – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. dr hab. Maciej Wojtkowski, kierownik Międzynarodowego Centrum Badań Oka i kierownik projektu Międzynarodowe Agendy Badawcze.

Projekt Międzynarodowego Centrum Badań Oka (ICTER) jest realizowany w ramach działania Międzynarodowe Agendy Badawcze, prowadzonego przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej i finansowanego ze środków pochodzących z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG).

Projekt zakłada stworzenie platformy wspierającej rozwój nowych terapii okulistycznych. Zautomatyzowany system do podawania leków i wykonywania biopsji ma być połączony z obrazowaniem, które pozwoli określać położenie narzędzia w oku. W pracach wykorzystywane są także kompetencje z zakresu terapii genowej, genomiki pojedynczych komórek i bioinformatyki.

– To jest projekt absolutnie innowacyjny, ponieważ takich produktów jeszcze nie ma na rynku. Lekarze okuliści bardzo potrzebują takich instrumentów, które pomogą im w testowaniu i wprowadzaniu nowych metod leczenia. Te metody leczenia są bardzo skomplikowane i często możliwe do zastosowania tylko raz, na przykład terapie genowe, ponieważ nasz układ odpornościowy uczy się tych wirusów, które przenoszą geny, i nie można powtórzyć takiego zabiegu. Ten zabieg musi więc być zrobiony perfekcyjnie. Skuteczność leczenia bardzo mocno zależy od sposobu podania leku – wyjaśnia prof. Maciej Wojtkowski.

– Największy potencjał robotyki i automatyki we wspomaganiu okulistów i zabiegów chirurgicznych widzę w tych elementach, które wymagają zwiększonej precyzji, niekoniecznie tam, gdzie istotne są wiedza i doświadczenie operatora. Pewne końcowe fragmenty zabiegu, które wymagają precyzyjnego podejścia lub podejścia wzdłuż wyznaczonej osi, możemy wykonać za pomocą robota, ale to okulista czy operator decyduje np. o kącie podejścia i ma też możliwość zatrzymania procedury w trakcie jej trwania – mówi dr Karol Karnowski, biofizyk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, kierownik grupy IDoc w projekcie ICTER.

Przykładem takiego podziału zadań może być podawanie leku do struktur oka. Lekarz wybiera miejsce i kąt wprowadzenia igły, a robot może wspomagać jej precyzyjny ruch wzdłuż wyznaczonej osi. Wyposażony w czujniki system ma również pomóc określić moment, w którym narzędzie znajdzie się w odpowiednim miejscu do podania leku.

– W tej chwili możliwość podawania leków w przypadku terapii genowej jest bardzo ograniczona. To bardzo skomplikowany zabieg, w którym trzeba dostarczyć lek w konkretne miejsce na siatkówce z precyzją pojedynczych mikrometrów, czyli milionowych części metra. Taka precyzja jest w tej chwili osiągana tylko przez bardzo wyspecjalizowanych operatorów, a w przyszłości chcielibyśmy, żeby te zabiegi były możliwe do przeprowadzenia wszędzie. Dlatego to urządzenie jest kluczowe – mówi prof. Maciej Wojtkowski.

Nowe rozwiązania mają być testowane m.in. w pracach nad terapią optogenetyczną ślepoty, badaniach pojedynczych komórek związanych z rozwojem czerniaka błony naczyniowej oka oraz nad metodami wczesnego wykrywania retinopatii cukrzycowej.

Prace nad robotyką i automatyką prowadzone w Międzynarodowym Centrum Badań Oka są obecnie na etapie badań przedklinicznych. Pierwsze testy prowadzono na modelach ex vivo, czyli tkankach poza żywym organizmem. Naukowcy przygotowują się do badań in vivo, czyli prowadzonych na żywych organizmach.

– Pierwsze testy robi się na modelach ex vivo, bo są one łatwiej dostępne. Ustawia się wszystkie parametry, testuje się wszystkie procedury i wtedy możemy wykonywać dalsze kroki. Jeżeli chodzi o zastosowania u ludzi, to już jest zupełnie inna bajka. To nie są do końca rzeczy naukowe, to bardziej temat dla przemysłu, który mógłby przejąć technologie i narzędzia, które wytwarzamy. Na dalszym etapie wymagałoby stosowania się do wszelkich regulacji pozwalających na stosowanie u ludzi – mówi dr Karol Karnowski.

Nad projektem pracuje pięć grup badawczych o różnych specjalizacjach. Ich współpraca ma umożliwić rozwój i testowanie całej platformy oraz jej wykorzystanie w badaniach nad nowymi terapiami okulistycznymi.

– Połączenie robotyki z genetyką, biologią oka, bioinformatyką i obrazowaniem daje nam unikatowe możliwości opracowania platformy do wprowadzania leków i nowych terapii w okulistyce. Bez współpracy grup z różnych dziedzin nie byłoby możliwe przetestowanie takiego nowego urządzenia robotycznego i jego dalsze wprowadzenie. Takie połączenie doświadczeń i wiedzy z różnych dziedzin jest unikatowe w skali światowej i oferowane tylko przez nasz instytut – podkreśla prof. Maciej Wojtkowski.

Jednym z elementów rozwijanej platformy jest obrazowanie, które ma pozwalać na śledzenie położenia narzędzia względem struktur oka. Zespół IDoc pracował już wcześniej nad integracją manipulatora robotycznego z optyczną tomografią koherencyjną (OCT), umożliwiającą obrazowanie tkanek oka.

Projekt Międzynarodowe Agendy Badawcze jest realizowany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Jego całkowite finansowanie wynosi 30 mln zł. W ramach projektu naukowcy zakładają rozwój technologii od poziomu TRL 4 do TRL 7, czyli od rozwiązania zweryfikowanego w warunkach laboratoryjnych do demonstracji prototypu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Przygotowanie kawy, włączenie muzyki, uporządkowanie biurka czy odłożenie telefonu – proste, powtarzalne czynności mogą ułatwiać rozpoczęcie pracy lub nauki. Z badania przeprowadzonego na zlecenie marki Orbit wśród Polaków w wieku 18–35 lat wynika, że 43 proc. ma własny rytuał na początek swoich zadań. Otoczenie ma znaczenie także wtedy, gdy trudno się zabrać do pracy – 69 proc. osób, którym zdarza się odkładać zadania lub naukę, przynajmniej czasami zmienia coś wokół siebie.

Badanie przeprowadzone na zlecenie marki Orbit wskazuje, że najczęstszym nawykiem towarzyszącym rozpoczęciu pracy lub nauki jest przygotowanie czegoś do picia – robi to 33 proc. badanych. 31 proc. przygotowuje potrzebne materiały i narzędzia, a 28 proc. porządkuje biurko lub najbliższe otoczenie. Co piąta osoba wycisza lub odkłada telefon, a 18 proc. włącza muzykę lub inne wybrane dźwięki.

– Rytuał może być dla nas sygnałem, że przechodzimy z jednego trybu w drugi. To szczególnie pomocne, kiedy pracujemy lub uczymy się w domu i nie mamy wyraźnej granicy, jaką daje choćby wyjście do biura. Przygotowanie napoju, uporządkowanie biurka czy odłożenie telefonu pomaga powiedzieć sobie: „teraz zaczynam”. Ważne tylko, żeby przygotowanie do pracy nie trwało dłużej niż sama praca – mówi agencji Newseria Magdalena Chorzewska, psycholożka. – Jeśli przed rozpoczęciem pracy robimy porządek w całym mieszkaniu, to nie jest już rytuał, tylko kolejny sposób na odwlekanie.

Z opublikowanego w lipcu br. raportu Eurofound wynika, że praca zdalna może ułatwiać godzenie obowiązków zawodowych z życiem prywatnym. Jednocześnie osoby pracujące w ten sposób są bardziej narażone niż pracujący wyłącznie w siedzibie pracodawcy na dłuższe godziny pracy, pracę w czasie wolnym, nieregularne harmonogramy, niewystarczający odpoczynek i konieczność pozostawania w stałej dostępności. Dlatego wyznaczanie granicy między pracą a czasem wolnym może być szczególnie istotne w przypadku pracy zdalnej.

– Nie ma jednego bodźca, który wszystkim pomaga się skupić. Dla jednej osoby znajomy smak i chwila z kubkiem kawy oznaczają początek działania, dla innej taką funkcję pełni muzyka, cisza albo świeże powietrze. Znaczenie ma też to, czego potrzebujemy w danej chwili: czasem chcemy się pobudzić, a czasem ograniczyć nadmiar bodźców. Dlatego zamiast kopiować cudze sposoby, lepiej obserwować, po czym nam samym łatwiej zrobić pierwszy krok – przekonuje Magdalena Chorzewska.

Badanie przeprowadzone przez pracownię Opinia24 na ponad tysiącu pracujących lub uczących się młodych mieszkańców Polski pokazuje też, jakie elementy otoczenia pomagają młodym dorosłym w skupieniu. Najczęściej wskazują świeże powietrze (28 proc.), określone doznania słuchowe, takie jak muzyka, szum lub cisza (27 proc.), oraz najbliższe otoczenie – m.in. porządek, kolory i oświetlenie (26 proc.). Co piątej osobie pomaga konkretny smak, podobny odsetek wskazuje na pozycję ciała lub możliwość ruchu.

– Warto wiedzieć, na czym konkretnie chcemy skupić uwagę. Łatwiej zacząć od jednego, jasno określonego zadania niż od ogólnego postanowienia: „muszę dziś dużo zrobić”. Pomaga też ograniczenie tego, co regularnie nam przeszkadza, np. powiadomień w telefonie, oraz zadbanie o podstawowe potrzeby, takie jak odpoczynek i możliwość zrobienia przerwy. Skupienie nie oznacza, że przez cały czas nic nas nie rozprasza. Chodzi raczej o to, by zauważyć rozproszenie i umieć wrócić do zadania – podkreśla psycholożka.

Jednym z prostych ćwiczeń, które można wykorzystać po rozproszeniu uwagi, jest technika 5–4–3–2–1. Polega na zauważeniu kolejno pięciu rzeczy, które widzimy, czterech, których możemy dotknąć, trzech dźwięków, które słyszymy, dwóch zapachów i jednego smaku. Jej celem jest skierowanie uwagi na bodźce odbierane w danej chwili.

– To ćwiczenie można zrobić przy biurku, przed nauką albo w czasie krótkiej przerwy. Zauważyć przedmioty w pokoju, dźwięki za oknem, fakturę ubrania, zapach napoju czy smak gumy do żucia. Nie chodzi o to, żeby wykonać tę technikę idealnie. Chodzi o to, żeby na chwilę wyjść z natłoku myśli i wrócić uwagą do tego, co dzieje się teraz. Każdy z nas reaguje na bodźce trochę inaczej, dlatego warto sprawdzić, czy w danym momencie bardziej potrzebujemy ciszy, ruchu, świeżego powietrza, dźwięku czy smaku – mówi Magdalena Chorzewska.

Jak dodaje, drobne rytuały pomagają też wrócić do przerwanej pracy lub nauki. 37 proc. porządkuje przestrzeń, 33 proc. włącza muzykę, 32 proc. otwiera okno, a 31 proc. zmienia pozycję ciała.

– Przestrzeń może nam bardzo pomóc, bo wpływa na to, ile wysiłku wkładamy w samo rozpoczęcie zadania. Gdy potrzebne rzeczy są pod ręką, światło nam odpowiada, a telefon nie przyciąga co chwilę uwagi, łatwiej przejść do działania. Nie musi to jednak oznaczać osobnego gabinetu ani idealnie urządzonego biurka. Czasem wystarczy przesunąć się bliżej okna, przewietrzyć pokój, przygotować materiały lub znaleźć wygodniejszą pozycję. Najlepiej potraktować przestrzeń jako coś, co można dostosowywać do siebie i rodzaju zadania – wskazuje psycholożka.

Badanie towarzyszy loterii Orbit Work & Study, w którym można wygrać m.in. vouchery na metamorfozę przestrzeni do pracy lub nauki. Zgłoszenia, do których potrzebny jest dowód zakupu przynajmniej jednego produktu z marek Orbit, Refreshers, Airwaves, Hubba Bubba, możliwe są do 18 października.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) uruchomiły nowy instrument wsparcia dla przedsiębiorców. Fundusz pożyczkowy o wartości blisko 800 mln zł pomoże im finansować inwestycje m.in. w cyfryzację, robotyzację czy ograniczenie zużycia energii i surowców. Eksperci podkreślają, że pożyczki z warunkową dotacją stanowią odpowiedź na potrzeby zgłaszane przez rodzimych przedsiębiorców.

Fundusz pożyczkowy został uruchomiony w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Będą mogły z niego skorzystać mikro-, małe, średnie, a także duże przedsiębiorstwa z całej Polski. W jego puli znalazło się 792 mln zł.

– Dzięki temu, że uruchamiamy nowy, cyfrowo-zielony instrument finansowy w ramach funduszy europejskich, odpowiadamy na bardzo ważną potrzebę przedsiębiorców, jaką jest przede wszystkim cyfryzacja i bezpieczeństwo cybernetyczne, a także poprawa bilansu energetycznego firmy – mówi agencji Newseria Grzegorz Orawiec, dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

– Transformacja cyfrowa bardzo często napędza transformację zieloną, stąd połączenie tych dwóch aspektów w jednym funduszu – tłumaczy Krzysztof Gulda, prezes zarządu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

W obszarze transformacji cyfrowej wsparcie może objąć m.in. wdrażanie systemów ERP, MES i SCADA, cyfryzację procesów projektowych i produkcyjnych, integrację systemów IT czy też inwestycje wspierające transformację przedsiębiorstwa w kierunku Przemysłu 4.0. W zakresie zielonej transformacji finansowanie może zostać przeznaczone m.in. na technologie zmniejszające ilość powstających odpadów, narzędzia do obliczania śladu węglowego oraz analizy cyklu życia produktu (LCA) czy też ekoprojektowanie produktów i opakowań.

– Te obszary wynikły jednoznacznie z analiz prowadzonych w ministerstwie i z dialogu z przedsiębiorcami, którzy bardzo mocno podkreślali rosnące potrzeby, jeśli chodzi o sprawy cyfryzacji, przy ogromnym koszcie tych rozwiązań i coraz trudniejszym bilansie energetycznym – wyjaśnia przedstawiciel MFiPR. – Podkreślali, że rozwój bez bezpieczeństwa cyfrowego, nowych rozwiązań, które pojawiają się praktycznie z dnia na dzień, jest niemożliwy. Również dobre zbilansowanie firmy bez oszczędzania surowców czy wprowadzenia elementów gospodarki o obiegu zamkniętym powoduje, że ten biznes może być nieopłacalny.

– Inwestycja sama w sobie daje wartość, bo generuje oszczędności w postaci różnego rodzaju automatyzacji, optymalizacji kosztów, co powoduje, że firma może ponownie zwiększyć skalę i poprawić swoją konkurencyjność na rynku – podkreśla Michał Tusznio, dyrektor zarządzający obszarem finansowania w ING Banku Śląskim, który jest jednym z partnerów finansujących w ramach funduszu.

Pożyczka może wynieść od 2,5 mln do 15 mln zł, a jej oprocentowanie w preferencyjnym wariancie wynosi 0,5 proc. w skali roku. Przedsiębiorca może skorzystać z karencji w spłacie kapitału do 24 miesięcy.

– Instrument pożyczkowy na zieloną i cyfrową transformację daje przedsiębiorcom szansę dostępu do nisko oprocentowanych pożyczek, rozłożonych maksymalnie na 15 lat – dodaje Krzysztof Gulda. – W sytuacji, w której przedsiębiorca zrealizuje inwestycję i osiągnie założone wskaźniki, będzie mógł uzyskać dodatkowo grant, który obniży kwotę jego pożyczki.

– Jeżeli przedsiębiorca połączy oba komponenty, może liczyć nie tylko na atrakcyjne oprocentowanie czy dwuletnią karencję w spłacie pożyczki, ale również na większą część dotacyjną. To będzie nawet do 15 proc. – wskazuje Paweł Jamróz, prezes zarządu Podlaskiej Fundacji Rozwoju Regionalnego w Białymstoku, która będzie jednym z dystrybutorów programu.

– Przy typowych potrzebach rozwojowych firmy, gdzie nie mamy przełomowych innowacji, całkowicie nowych technologii czy prac badawczo-rozwojowych, dominującym wsparciem będą instrumenty finansowe, a więc pożyczki albo połączenie pożyczki i dotacji. Trzeba się jednak skupić na potrzebach i pamiętać, że im większa przełomowość, im większe innowacje, tym większe szanse dotacji – zaznacza Grzegorz Orawiec.

Docelowo fundusz ma udzielić ok. 200 pożyczek. W pierwszym rozdaniu do firm trafi 500 mln zł. PARP będzie pełnić funkcję menedżera funduszu pożyczkowego. Agencja wyłoniła w procedurze zamówień publicznych pięciu partnerów finansujących odpowiedzialnych za udzielanie przedsiębiorcom pożyczek i obsługę jej finansowania. Szósty ma dołączyć wkrótce.

– Podstawowym elementem przy ubieganiu się o tego typu pożyczkę jest biznesplan i zakres inwestycji, którą chcemy zrealizować. Trzeba przygotować komplet dokumentów, których wymaga program, ale oprócz tego spełnić wymogi formalne i wymogi od strony analizy finansowej. Należy także przedstawić sam projekt, na czym on polega, jakie przyniesie korzyści. Na koniec dnia z tego będziemy go rozliczać, więc te elementy muszą być wymienione – wyjaśnia Michał Tusznio.

Start przyjmowania wniosków zgodnie z zapowiedzią PARP powinien nastąpić w ciągu najbliższych tygodni. Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy mogą natomiast korzystać z bezpłatnego doradztwa Europejskich Hubów Innowacji Cyfrowych (EDIH), m.in. przy przygotowaniu audytu cyfrowego lub mapy drogowej cyfrowej transformacji.

– Zapotrzebowanie firm na dodatkowe finansowanie jest bardzo istotne z prostej przyczyny: aby firmy w Polsce były bardziej konkurencyjne, nie tylko tutaj, ale w całej Unii Europejskiej – dodaje Paweł Jamróz.

– Uruchomienie tego instrumentu akurat w tym momencie wynika przynajmniej z dwóch przesłanek. Jedna to obserwacje rynku. Patrzymy, jakie trendy dominują, jakie są oczekiwania klientów i przedsiębiorstw. Kwestie związane z transformacją, wdrażaniami nowych technologii, robotyzacją, automatyzacją procesów są bardzo gorącym tematem. Z drugiej strony widzimy też, że na rynku istnieje pewna luka w finansowaniu. Właśnie pożyczki w wysokości od 2,5 mln do 15 mln zł to przestrzeń, której dziś przedsiębiorca nie może zagospodarować. Wydaje nam się, że kombinacja tych dwóch czynników powoduje, że ten instrument będzie atrakcyjny – ocenia prezes PARP.